 |
DIE RÖMISCHEN
KAISER
UND IHRE FAMILIENANGEHÖRIGEN
|
 |
AUGUSTUS (16. I. 27 v.Chr. - 19. VIII. 14 n. Chr.)
Imperator Caesar (Divi filius) Augustus
tribunicia potestas I (26. VI. -23 - 25. VI. -22) - XXXVII (ab
26. VI. 14)
| consul |
| I |
19. VIII. - IX. -43 |
| II |
1. I. -33 |
| III des. |
-33 |
| III |
1. I. - 31. XII. -31 |
| IV |
1. I. - 31. XII. -30 |
| V |
1. I. - 31. XII. -29 |
| VI des. |
-29 |
| VI |
1. I. - 31. XII. -28 |
| VII |
1. I. - 31. XII. - 27 |
| VIII des. |
-27 |
| VIII |
1. I. - 31. XII. -26 |
| IX |
1. I. - 31. XII. -25 |
| X des. |
-25 |
| X |
1. I. - 31. XII. -24 |
| XI |
1. I. - 31. XII. -23 |
| XII des. |
-6 |
| XII |
1. I. - 31. XII. -5 |
| XIII des. |
-3 |
| XIII |
1. I. - 31. XII. -2 |
| imperator |
| I |
16. IV. -43 |
| II |
vor 15. III. -40 |
| III |
IX./X. -40? |
| IV |
VIII. -36 |
| V |
-33? |
| VI |
2. IX. -31 |
| VII |
VIII. -30 |
| VIII |
-25 |
| IX. |
12. V.? -20 |
| X |
-15/-14 |
| XI |
-12 |
| XII |
-11 |
| XIII |
-10/-9 |
| XIV |
Frühsommer -8 |
| XV |
2/3 |
| XVI |
6 |
| XVII |
7 |
| XVIII |
8 |
| XIX |
3. VIII.? 9 |
| XX |
11 |
| XXI |
13 |
Berücksichtigt wird im folgenden nur die Prägung ab etwa
30 v. Chr.!
Prägung in Rom, Spanien (Tarraco, Caesaraugusta, Colonia Patricia),
Gallia (Lugdunum), Asia (Ephesos?, Pergamon?)
Legenden sehr wechselhaft! Grundtyp:
IMPERATOR CAESAR DIVI FILIVS AVGVSTVS mit wechselnden Kürzungen
etc.
(Bei Aes-Prägung sehr häufig Augustus-Kopf mit Namensumschrift
eines der Tresviri AAAFF)
posthume Prägungen: DIVVS AVGVSTVS (PATER) u.ä. unter mehreren
späteren Kaisern
* IULIA (verbannt Ende 2 v.Chr.,+ 2.H. 14 n.Chr.)
Tochter des Augustus, 21 - 12 v. Chr. mit Agrippa, 11 - 2 v.Chr. mit Tiberius
verheiratet
* M. Vipsanius AGRIPPA (+ III. 12 v.Chr.)
| tribunicia potestas |
| I |
1. VII.? -18 - 30?. VI. -17 |
| II |
1. VII. -17 - 30. VI. -16 |
| III |
1. VII. -16 - 30. VI. -15 |
| bis VI |
1. VII. -13 - III. -12 |
| consul |
| I des. |
ab Herbst -38 |
| I |
1. I. - 31. XII. -37 |
| II des. |
2. H. -29 |
| II |
1. I. - 31. XII. -28 |
| III |
1. I. - 31. XII. -27 |
auf Münzen augusteischer und tiberischer Zeit
* C. CAESAR (+ 4 n. Chr.)
C. Iulius Caesar
auf Münzen augusteischer Zeit
TIBERIUS (19. VIII. 14 - 16. III. 37)
Ti. Claudius Nero
tribunicia potestas VI (26. VI. 4 - 25. VI. 5) - XXXVIII (ab
26. VI. 36)
| consul |
| I |
1. I. - 31. XII. -13 |
| II |
1. I. - 31. XII. -7 |
| III |
1. - 31. I. 18 |
| IV |
1. I. - 31. III. 21 |
| V |
1. I. - 8. V. 31 |
| imperator |
| I |
IX. -9? |
| II |
Frühsommer -8 |
| III |
-6 (-5?) |
| IV |
8 |
| V |
3. VIII. 9 |
| VI |
11 |
| VII |
13 |
| VIII |
Spätsommer 16 |
Prägung in Rom, Lugdunum, Caesarea in Cappadocia
Hauptlegendentypen der stadtrömischen Prägung (mit
wechselnden Kürzungen!):
TI. CAESAR DIVI AVG. F. AVGVSTVS IMP. ...
TI. CAESAR DIVI AVG. F. AVGVSTVS P.M. TR.P. ...
* Nero Claudius Drusus GERMANICUS (+ 10. X. 19)
(Beinamen Germanicus ab Ende -9)
| consul |
| I |
1. I. - 31. XII. 12 |
| II |
1. I. - 28. IV. 18 |
| imperator |
| I |
9? |
| II |
Frühsommer 15 |
auf Münzen des Tiberius und Caligula
Legenden:
GERMANICVS CAESAR (AVR/ARG/AES)
GERMANICVS CAES P.C. CAES. AVG. GERM. (AVR + ARG)
GERMANICVS CAESAR TI. AVGVSTI F. DIVI AVG. N. (AES)
* LIVIA (+ 29; Iulia Augusta ab 14 n.; Diva ab 17.
I. 42)
verheiratet mit Augustus
Auf den Münzen meist Bildnis der Livia und Umschrift einer Personifikation
wie IVSTITIA, SALVS, PIETAS! Vor allem tiberisch und claudisch.
CALIGULA (GAIUS) (18. III. 37 - 24. I. 41)
C. Caesar Germanicus
tribunicia potestas I (18?. III. 37 - 17?. III. 38) - IV (ab
18. III. 40)
| consul |
| I |
1. VII. - 31. VIII. 37 |
| II des. |
ab 1. VII. 38 |
| II |
1. - 30. I. 39 |
| III des. |
ab 1. VII. 39 |
| III (sine collega) |
1. - 13. I. 40 |
| IV |
1. - 7. I. 41 |
Die in der Literatur erwähnten imp. II - VIII und der Beinamen
Britannicus scheinen nicht offiziell geführt worden zu sein. Prägung
in Rom, Caesarea in Cappadocia.
Hauptlegenden:
C. CAESAR AVG. GERMANICVS (AVR + ARG)
C. CAESAR AVG. GERM. P.M. TR. POT. (COS.) (AVR/ARG/AES)
C. CAESAR AVG. PON.M. TR. POT. III COS. III (AVR +
ARG)
C. CAESAR AVG. GERMANICVS PON. M. TR. POT. (AES)
C. CAESAR DIVI AVG. PRON. AVG. P.M. TR.P.III(I) P.P. (AES)
Häufig Fortsetzung der Ämtertitulatur auf dem Revers.
* AGRIPPINA [A. d. Ä.]
Mutter d. Caligula
auf Reversen des Caligula: AGRIPPINA MAT. C. CAES. AVG. GERM. (AVR
+ ARG) und Claudius
bei (AES) auch auf Avers: AGRIPPINA M.
F. MAT. C. CAESARIS AVGVSTI
* Iulia DRUSILLA (+ VII. 38)
Schwester des Caligula
auf Reversen des Caligula
* Iulia LIVILLA (+ 41/42)
Schwester des Caligula
auf Reversen des Caligula
* ANTONIA [MINOR] Augusta (+ V. 37)
Mutter des Claudius
auf claudischen Münzen: ANTONIA AVGVSTA
CLAUDIUS (24. I. 41 - 13. X. 54)
Ti. Claudius Caesar Augustus Germanicus
tribunicia potestas I (25?. I. 41 - 24?. I. 42) - XIV (ab 25.
I. 54)
| consul |
| I |
1. VII. - 12. IX. 37 |
| II des. |
41 |
| II |
1. I. - 28. II. 42 |
| III |
1. I. - 28. II. 43 |
| III des. IV |
44-46 |
| IV |
1. I. - 28. II. 47 |
| V |
1. I. - 31. XII. 51 |
| censor |
| censor des. |
ab 25. I.? 47 |
| censor |
Ende IV.? 47 - X.? 48 |
| imperator |
| II-III |
41 |
| IV-VII |
43 |
| VIII |
43-45 |
| IX |
45 |
| X |
45-46 |
| XI |
46 |
| XII |
46-47 |
| XIII-XIV |
47 |
| XV |
47-48 |
| XVI |
48-49 |
| XVII |
49 |
| XVIII |
49-50 |
| XIX-XXI |
50 |
| XXII-XXIV |
51 |
| XXV |
51-52 |
| XXVI-XXVII |
52 |
Prägung in Rom, Ephesos, Caesarea in Cappadocia
Hauptlegenden der stadtrömischen Prägung:
TI. CLAVD. CAES. AVG. (AVR + ARG)
TI. CLAVD. CAESAR AVG. (GERM.) P.M. TR.P. ... IMP. ... (AVR
+ ARG) (meist mit TR.P. und IMP. Zählung!)
TI. CLAVDIVS CAESAR AVG. P.M. TR.P. IMP. (P.P.) (AES)
Häufig Fortsetzung der Ämtertitulatur auf dem Revers.
Posthume Prägung unter Nero.
* Nero Claudius DRUSUS Germanicus
Bruder des Tiberius, Vater des Claudius
auf Münzen des Claudius
Legendentyp: NERO CLAVDIVS DRVSVS GERMANICVS IMP.
* Ti. Claudius Caesar BRITANNICUS (+ II. 55)
Sohn des Claudius
auf Münzen des Claudius
Legende:
TI. CLAVDIVS CAESAR AVG. F. BRITANNICVS (AES)
* Iulia AGRIPPINA Augusta [A. d. J.] (+59)
Mutter des Nero, verheiratet mit Claudius
auf Münzen des Claudius
Legende:
AGRIPPINA AVG. GERMANICI F. CAESARIS AVG. (AES)
(auch auf Reversen mit Aversbild des Claudius)
NERO (13. X. 54 - 9. VI. 68)
Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus
ab 66: Imperator Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus
tribunicia potestas I (4. XII?. 54 - 12. X?. 55) - XIV (ab X/XII.
67)
| consul |
| des. |
ab 4. III. 51 |
| I |
1. I. - 1. III. 55 |
| II |
1. I. - 31. XII. 57 |
| II des. III |
57 |
| III |
1. I. - Ende IV. 58 |
| III des. IV |
ab 4. III. 59 |
| IV |
1. I. - Ende VI. 60 |
| V |
Mitte IV. - 9. VI. 68 (sine coll.) |
| imperator |
| II |
56 |
| III |
57 |
| IV |
57 oder 58 |
| V und VI |
58 |
| VII |
59 |
| VIII und IX |
61 oder 62 |
| X |
64 oder 65 |
| XI |
Spätsommer 66 |
| XII |
67 |
| XIII |
67 oder 68 |
zuerst auf Reversen mit Aversbild des Claudius, ab 51 auch eig. Prägungen
Legendentyp:
(NERO(NI) CLAVD(IO) CAES. DRVS(O oder -VS) GERM. (COS. DESIGN. oder
PRINC. IVVENT.) (AES)
als Alleinherrscher Prägung in Rom und Caesarea in Cappadocia.
Lugdunum?
Hauptlegenden:
NERO CLAVD. DIVI F. CAES. AVG. GERM. IMP. TR. P. (COS.) (AVR
+ ARG)
NERO CAESAR AVG. IMP. (AVR + ARG)
(IMP.) NERO CAESAR AVGVSTVS (AVR + ARG)
IMP. NERO CAESAR AVG. P.P. (AVR + ARG)
NERO CLAVD(IVS) CAESAR AVG. GER(M). P.M. TR.P. IMP. P.P. (AES)
IMP. NERO CLAVD(IVS) CAESAR AVG. GER(M). P.M. TR.P. (...) P.P. (AES)
IMP. NERO CAESAR AVG. P(ONT(IF.)) MAX. TR(IB).P(OT). P.P. (AES)
NERO CLAVD(IVS) CAESAR AVG. GERMA(N(I(C(VS)))) (AES)
(IMP.) NERO CAESAR AVG. GERM(ANIC.) (IMP.) (AES)
Häufig Fortsetzung der Ämtertitulatur auf dem Revers.
* OCTAVIA (+ 62)
Tochter des Claudius, verheiratet mit Nero
mit Britannicus und Antonia auf Münze des Claudius und auf neronischen
Provinz-Prägungen
In den Bürgerkriegsjahren 68/69 gibt es eine verhältnismäßig
reiche Prägung vor allem von Denaren, die entweder überhaupt
kein Kaiserbild und keine Kaiserlegende, oder Bild und Legende des (DIVVS)
AVGVSTVS zeigen. Diese Münzen scheinen in Spanien, Gallien, Africa
und Obergermanien geprägt worden zu sein.
* L. CLODIUS MACER (+ Herbst 68)
Legionslegat in Numidia, prägt 68 nach Abfall von Nero Denare, ohne
aber kaiserliche Titel zu führen
Legenden: L. CLODI MACRI oder L. CLODIVS MACER; mit S.C.!!
GALBA (8. VI. 68 - 15. I. 69)
Servius Sulpicius Galba Imperator Caesar Augustus
tribunicia potestas I (ab 9?. VI. 68)
| consul |
| I |
1. I. -30. VI. 33 |
| des. II |
vor 22. XII. 68 |
| II |
1. - 15. I. 69 |
Prägung in Rom, Spanien (Tarraco), Gallien (Narbo?, Lugdunum),
Africa
Hauptlegenden der stadtrömischen Prägung:
IMP. GALBA (AVR + ARG)
IMP. SER. GALBA AVG. (AVR + ARG)
SER. GALBA AVG. (AVR + ARG)
IMP. SER. GALBA CAESAR AVG.(P.M.) (AVR + ARG)
SER. GALBA CAESAR AVG. (AVR + ARG)
(IMP.) SER. GALBA IMP. CAES. AVG.(TR.P) (AES)
(IMP.) SER. GALBA IMP. CAES. AVG. P.M. TR.P. (AES)
(IMP.) SER. GALBA IMP. CAESAR AVG. PON. M. TR.P. (AES)
IMP. SER. SVLP(IC(IVS))) CAES(AR) AVG. (TR.P.) (AES)
OTHO (15. I. - 16. IV. 69)
Imperator M. Otho Caesar Augustus
tribunicia potestas I (ab 28. II. 69)
consul I 26. I. - 28. II. 69
Prägung in Rom;
Legenden:
IMP. (M.) OTHO CAESAR AVG. TR.P.
VITELLIUS (2. I. - 20. XII. 69)
A. Vitellius Germanicus Imperator
tribunicia potestas I (ab 30. IV. 69)
| consul |
| I |
1. I. - VI. 48 |
| perpetuus? |
18. VII. - 20. XII. 69? |
imperator III ab 29. V. 69
Prägung in Rom, Spanien (Tarraco) und Gallien
Hauptlegenden der stadtrömischen Prägung:
A. VITELLIUS GERM(AN(ICUS)) IMP. (AVG.) (TR. P.) (AVR
+ ARG)
A. VITELLIUS GERM(A(NICUS)) IMP. AVG. P.M. TR.P. (AES)
* L. VITELLIUS
Vater des A. Vitellius
auf Münzreversen seines Sohnes
Legendentyp: L. VITELLIUS COS. III CENSOR
VESPASIANUS (1. VII. 69 - 23. VI. 79)
69: Imperator T. Flavius Vespasianus Caesar
ab Ende 69: Imperator Caesar Vespasianus Augustus
tribunicia potestas I (21. XII. 69 - 30. VI. 70); II (1. VII.
70 - 30. VI. 71) - X (ab 1. VII. 78)
| consul |
| I suff. |
1. XI. - 31. XII. 51 |
| des. II |
ab 21. XII. 69 |
| II |
1. I. - VI. 70 |
| II des. III |
ab X. 70 |
| III |
1. I. - II. 71 |
| III des. IV |
ab Mitte III. 71 |
| IV |
1. I. - IV. 72 |
| IV des. V |
ab Mitte III. 73 |
| V |
1. - 13. I. 74 |
| V des. VI |
ab Mitte III 74 |
| VI |
1. - 13. I. (oder II.?) 75 |
| VI des. VII |
ab Mitte III. 75 |
| VII |
13. I. (oder II.?) 76 |
| VII des. VIII |
ab Mitte III. 76 |
| VIII |
13. I. (oder II.?) 77 |
| VIII des. IX |
ab Mitte III. 78 |
| IX |
1. - 13. I. 79 |
| IX des. X |
ab Mitte III. 79 |
| imperator |
| II - V |
70 |
| VI - VIII |
71 |
| IX - X |
72 |
| XI |
73 |
| XII - XIV |
74 |
| XV - XVIII |
76 |
| XIX |
77 oder 78 |
| XX |
2. Hälfte 78 |
Prägung in Rom, Tarraco, Lugdunum, Illyricum (Poetovio??), Ephesos/Byzantium/Philippi,
Antiochia am Orontes, Tyrus?, Iudaea?, Commagene.
Hauptlegenden der stadtrömischen Prägung:
IMP. CAESAR VESPASIANVS AVG. (AVR + ARG)
(69-71)
IMP. CAES. VESP. AVG. P.M. (AVR + ARG)
(70-72)
IMP. CAES. VESP. AVG. P.M. COS. IIII (AVR + ARG)
(72/3; 73 auch noch: ... CEN.))
IMP. CAES. VESP. AVG. CEN(S). (AVR + ARG)
(73)
IMP. CAESAR VESP(AS(IAN(VS))) AVG. (AVR + ARG)
(74)
IMP. CAESAR VESPASIANVS AVG. (AVR + ARG)(74-79)
Bei Gold- und Silberprägung in der Regel Fortsetzung der Ämtertitulatur
auf dem Revers. Die Aes-Prägung folgt im wesentlichen diesem Legendenschema,
außer bei Quadrantes wird aber in der Regel weniger abgekürzt
und die Ämtertitulatur zur Avers-Legende vorgezogen.
Posthum: DIVVS AVGVSTVS VESPASIAN(VS) u.ä. unter Titus und Domitian
* Flavia DOMITILLA [D. d. Ä.] (+ vor 1. VII. 69)
verheiratet mit Vespasian, posthum consecriert? Münzen für sie
oder Domitilla d.J.?
Prägung unter Titus
Legende: DIVA DOMITILLA AVGVSTA
* Flavia DOMITILLA [D. d. J.] (+ vor 1. VII. 69)
Tochter des Vespasian, posthum consecriert? vgl. vorige
TITUS (24. VI. 79 - 13. IX. 81)
Imperator T. Caesar Vespasianus Augustus
tribunicia potestas I (1. VII. 71 - 30. VI. 72) - XI (ab 1.
VII. 81)
| consul |
| des. |
ab 21.XII.69 |
| I |
1. I. - Ende VII. 70 |
| des. II. |
ab Mitte III. 71 |
| II |
1. I. - Ende IV. 72 |
| des. III |
ab Mitte III. 73 |
| III |
1. I. - Ende IV. 74 |
| III des. IV |
ab Mitte III. 74 |
| IV |
1. I. - Ende II.(?) 75 |
| IV des. V |
ab Mitte III. 75 |
| V |
1. I. - Ende II. oder Ende IV. 76 |
| V des. VI |
ab Mitte III. 76 |
| VI |
1. I. - Ende II. (?) 77 |
| des. VII |
ab Mitte 78 |
| VII |
1. I. - Ende II. 79 |
| VII des. VIII |
ab Mitte III. 79 |
| VIII |
1. - 13. I. 80 |
| des. IX |
ab Mitte III. 81 |
| imperator |
| I |
6. VIII.(?) 70 |
| II |
71 |
| III-IV |
72 |
| V |
73 |
| VI-VIII |
74 |
| IX-XII |
76 |
| XIII |
77 oder 78 |
| XIV |
2. Hälfte 78 |
| XV |
2. Hälfte 79 |
| XVI-XVII |
81 |
Reiche Prägung schon unter Vespasian v.a. mit Legende T. CAESAR
IMP. VESP(ASIAN(VS))) (CENS.) (AVR + ARG).
Die Aes-Prägung folgt im wesentlichen diesem Legendenschema, außer
bei Quadrantes wird aber in der Regel weniger abgekürzt und die Ämtertitulatur
zur Avers-Legende vorgezogen.
Prägung als Augustus in Rom und Lugdunum.
Hauptlegenden der stadtrömischen Prägung:
IMP. T(ITVS) CAES. VESPASIAN(VS) AVG. P.M. (AVR +
ARG) (TITVS meist ausgeschrieben!)
MP. T(ITVS). CAES. VESP. AVG. P.M. TR.P. (P.P.) COS. ... (AES)
(TITVS fast nie ausgeschrieben!)
posthum: DIVVS TITVS AVGVSTVS
posthume Prägung unter Domitian: DIVO AVG. T. DIVI VESP. F. VESPASIANO
u.ä.
DOMITIANUS (14. IX. 81 - 18. IX. 96)
Imperator Caesar Domitianus Augustus
> Ende? 83: Germanicus
tribunicia potestas I (30. IX. 81 - 13. IX. 82) - XVI (ab 14.
IX. 96)
| consul |
| des. |
ab 1. X. 70 |
| I (suff.) |
III. - VI. 71 |
| I des. II |
ab Mitte III. 72 |
| II |
1. I. - Mitte II. (?) 73 |
| II des. III |
ab Mitte III. 74 |
| III (suff.) |
1. III.(?) - 30. IV. 75 |
| III des. IV |
ab Mitte III. 75 |
| IV (suff.) |
ab 13. I. (?) - Ende II. (oder III. - IV.?) 76 |
| IV des. V |
ab Mitte III. 76 |
| V (suff.) |
13. I. (?) - Ende II. (oder III. - IV.?) 77 |
| V des. VI |
ab Mitte III. 78 |
| VI (suff.) |
13. I.(?) - Ende II. 79 |
| VI des. VII (suff.) |
ab Ende III. 79 |
| VI des. VII (ord.) |
ab 24. VI. 79 |
| VII |
1. - 13. III. 80 |
| VII des. VIII |
ab Mitte III. 81 |
| VIII |
1. - 13. I. 82 |
| VIII des. IX |
ab Mitte III. 82 |
| IX |
1. - 13. I. 83 |
| cos. IX des. X |
ab Mitte III. 83 |
| X |
1. - 13. I. (oder - Ende II.?) 84 |
| XI |
1. - 13. I. (oder - Ende II.?) 85 |
| XII |
1. - 13. I. 86 |
| XIII |
1. - 13. I. 87 |
| XIV |
1. - 13. I. 88 |
| XV |
1. - 13. I. 90 |
| XVI |
1. - 13. I. 92 |
| XVI |
1. - 13. I. 95 |
| imperator |
| II |
vor Mitte III. 82 |
| III-V |
83 |
| VI-VII |
84 |
| VIII |
Ende 84/Anfang 85 |
| IX |
IV.(?) 85 |
| X |
IX./X. 85 |
| XI |
X./XI. 85 |
| XII |
86 |
| XIII |
nach 14. IX. 86 |
| XIV |
Ende 86 |
| XV |
vor 14. IX. 88 |
| XVI |
nach 14. IX. 88 |
| XVII |
vor 7. XI. 88 |
| XVIII-XX |
Ende 88 oder 1. Hälfte 89 |
| XXI |
89 |
| XXII-XXIII |
92 |
Reiche Prägung schon unter Titus und Vespasian v.a. mit Legende:
CAES(AR) AVG. F. DOMIT(IAN(VS)) (COS. (...)) (AVR + ARG).Die
Aes-Prägung folgt unter Vespasian im wesentlichen diesem Legendenschema
(unter Titus CAES. DIVI. (AVG.) VESP. F. DOMITIAN(VS), außer bei
Quadrantes wird aber in der Regel weniger abgekürzt und die Ämtertitulatur
zur Avers-Legende vorgezogen.
Prägung als Augustus in Rom, Ephesos, Lugdunum.
Hauptlegenden der stadtrömischen Prägung:
bis 83 vorwiegend: IMP. CAES(AR) DOMITIANVS AVG. P(ONT.) (M.) (AVR
+ ARG)
84 vorwiegend: IMP. CAES. DOMIT(IANVS) AVG. GERM(ANICVS) mit diversen
Kürzungen (AVR + ARG)
ab 85 vorwiegend: IMP. CAES. DOMIT. AVG. GERM. P.M. TR.P. ... (AVR
+ ARG)
daneben ab 88: DOMITIANVS AVGVSTVS (AVR + ARG)
bis 84: IMP. CAES. DIVI VESP. F. DOMITIAN. AVG. P.M. (AES)
84/85: IMP. CAES. DOMIT(IAN) AVG. GER(M). COS. X(I) (AES)
ab 85: IMP. CAES. DOMIT. AVG. GERM. COS. XI(-XVII) CENS. POT. (oder
PER.) P.P. (AES)
Quadrantes meist: IMP. DOMIT. AVG. GERM. (AES)
* Flavia IULIA Augusta (TITI filia) (+ 89?)
Tochter des Titus
Prägung unter Titus und Domitian
Legenden:
unter Titus: IVLIA AVGVSTA T(ITI) AVG(VSTI) F. (AVGVSTA)
unter Domitian: (DIVA) IVLIA (AVGVSTA)
* DOMITIA Longina Augusta (+ 126/40)
verheiratet mit Domitian
Prägung unter Domitian
Legenden:
DOMITIA AVGVSTA IMP. DOMIT(IANI) (ab etwa 90 noch: ... AVG. GERM.)
(AVR + ARG)
DOMITIA(E) AVG. IMP. CAES. DIVI F. DOMITIAN. AVG. (AES)
NERVA (18. IX. 96 - 27?. I. 98)
Imperator Nerva Caesar Augustus
> XI. 97: Germanicus
tribunicia potestas I (18. IX. 96 - 17. IX. 97), II (18. IX.
97 - 9. XII. 97!), III (ab 10. XII. 97)
| consul |
| I |
1. I. - 28. II.(?) 71 |
| II |
1. I. - 28. II.(?) 90 |
| des. III |
nach 10. X.(?) 96 |
| III |
1. I. - 28. II.(?) |
| des. IV |
Ende 97(?) |
| IV |
1. - 13. I. 98 |
Prägung in Rom, Asia.
Hauptlegende der stadtrömischen Prägung:
IMP. NERVA CAES. AVG. (ab 97/8: GERM.) P.M. TR.P. ((...) COS. (...)
P.P.) (AVR/ARG/AES)
posthume Prägung unter Traian: DIVVS NERVA
TRAIANUS (28. I. 98 - 7. VIII. 117)
ab IX. 97: Imperator Caesar Nerva Traianus
ab I. 98: Imperator Caesar Nerva Traianus Augustus
> XI. 97: Germanicus
> Herbst 98: Pater Patriae
> Herbst 102: Dacicus
> VIII. 114: Optimus
> II. 116: Parthicus
tribunicia potestas I (28. X. 97 - 9. XII. 97), II (10. XII.
97 - 9. XII. 98) - XXI (ab 10. XII. 116)
| consul |
| I |
1. I. - 30. IV. 91 |
| II |
1. I. - VI. 98 |
| II des. III |
ab X. 98(?) |
| III |
1. I. - 28. II.(?) 100 |
| III des. IV |
ab X. 100 |
| IV |
1. I. - Ende III. 101 |
| IV des. V |
ab X. 102 |
| V |
1. I. - 13. I. 103 |
| V des. VI |
ab X. 111 |
| VI |
1. - 13. I.(?) 112 |
| imperator |
| II |
Herbst 101 |
| III |
Frühjahr 102 |
| IV |
Herbst (vor 19. XI.) 102 |
| V |
VII. (VIII.?) 106 |
| VI |
VIII. (oder Herbst) 106 |
| VII |
IX.(?) 114 |
| VIII |
X./XI.(?) 114(?) |
| IX-XI |
115 |
| XII-XIII |
vor 8. IX. 116 |
Reichsprägung in Rom, Kleinasien und Metalla-Prägungen
Hauptlegenden:
ab 98: IMP. CAES. NERVA TRAIAN. AVG. GERM. (DACICVS) (P.M.) (TR.P.
(VI(I))) (AVR/ARG/AES)
98-105 auch: IMP. NER(VA) (CAES.) TRAIAN(VS) AVG. GER(M.) (P.M. oder
DACICVS) (AES)
ab etwa 106: IMP. TRAIANO AVG. GER. DAC. P.M. TR.P. (COS. V(I) , eventuell
DES. VI) (P.P.) (AVR + ARG)
ab etwa 106: IMP. CAES. NERVAE TRAIANO AVG. GER. DAC. P.M. TR.P. COS.
V(I) P.P. (AES)
ab 115: IMP. CAES. NER. TRAIAN. OPTIM. AVG. (GER(M.) DAC. (PARTH(ICO))
und/oder P.M. TR.P. COS. VI P.P. in diversen Kombinationen) (AVR/ARG/AES)
von etwa 103-114 auf (AES)-Reversen fast
immer S.P.Q.R. OPTIMO PRINCIPI S.C.
posthume Prägung unter Hadrian DIVVS TRAIANVS mit diversen Titeln
* TRAIANUS PATER (+ vor X. 97?)
Vater des Traian, ab 113 Divus Traianus Pater
unter Traian auf Reversen
Legende:
DIVVS PATER TRAIAN(VS)
* Ulpia MARCIANA Augusta (+ 112)
Schwester Traians
Prägung unter Traian
Legenden:
MARCIANA AVG. SOROR IMP. TRAIANI
DIVA AVGVSTA MARCIANA
* Pompeia PLOTINA Augusta (+ 123)
verheiratet mit Traian
Prägung unter Traian und Hadrian
Legenden:
unter Traian: PLOTINA AVG. IMP. TRAIANI (CAES.)
unter Hadrian: PLOTINA AVG. DIVI, auf Reversen häufiger: PLOTINAE
AVG.
* MATIDIA Augusta [M. d. Ä.] (+ 119)
Tochter der Marciana, Nichte Traians
Prägung unter Hadrian
Legenden:
DIVA AVGVSTA MATIDIA
DIVA MATIDIA AVGVST.
MATIDIA AVG. DIVAE MARCIANAE F.
HADRIANUS (11. VIII. 117 - 10. VII. 138)
Imperator Caesar Hadrianus Augustus
> 1. Hälfte 128: Pater Patriae
tribunicia potestas I (11. VIII. - 9. XII. 117), II (10. XII.
117 - 9. XII. 118) - XXII (ab 10. XII. 137)
| consul |
| I (suff.) |
V. - VIII. 108 |
| II des. |
nach 11. VIII.(?) 117 |
| II |
1. I. - 30. VI.(?) 118 |
| III des. |
ab Ende X.(?) 118 |
| III |
1. I. - 30. IV.(?) 119 |
Reichsprägung in Rom, Asia (diverse Münzstätten)
Hauptlegenden:
117 IMP. CAES. TRAIAN. HADRIAN(O) OPT. GER. DAC. (AVR
+ ARG)
ab 118 fast nur: IMP. CAESAR TRAIAN. HADRIANVS AVG. (AVR
+ ARG), eventuell mit Ämtertitulatur auf Revers
ab 125 fast nur: HADRIANVS AVGVSTVS (AVR + ARG),
eventuell mit Ämtertitulatur auf Revers
ab 138 fast nur: HADRIANVS AVG. COS. III P.P. oder HADRIANVS AVG. P.P.
mit COS. III auf Revers (AVR + ARG)
117/18: IMP. CAES. DIVI TRAIAN. AVG. F. DIVI NER. NEP. TRAIAN. HADRIAN.
OPT. AVG. GER. u.ä. mit diversen Kürzungen (AES)
ab 118: IMP. CAESAR TRAIAN(VS) HADRIANVS AVG. (119-121 auch: P.M. TR.P.
COS. III) (AES)
ab 125: HADRIANVS AVGVSTVS und COS. III (ab 132: noch P.P.) mit weit.
Inschrift auf Revers (AES)
ab 134: HADRIANVS AVG. COS. III P.P. (AES)
134-138 reiche (AES)-Prägung bzgl.
Provinzen und Heer mit entsprechenden Reversinschriften
posthume Prägung unter Antoninus Pius: DIVVS HADRIANVS AVG.
* Vibia SABINA Augusta (+ zwischen Mitte 136 und Ende
137)
verheiratet mit Hadrian
Prägung unter Hadrian
Legenden:
zuerst: SABINA AVGVSTA ((IMP.) HADRIANI AVG. P.P.) (AVR/ARG/AES)
dann: DIVA AVG(VSTA, so immer bei (AES))
SABINA (AVR/ARG/AES)
auf (AES)-Reversen mit Hadrian auf Avers:
SABINA AVGVSTA (HADRIANI AVG. P.P.)
* L. AELIUS CAESAR (+ 138)
Prägung unter Hadrian ab 137
Legenden:
L. AELIVS CAESAR (bei (AVR + ARG) z.T.
noch: TR.P. COS. II) (AVR/ARG/AES)
auf (AES)-Reversen mit Hadrian auf Avers:
(L.) AELIVS CAESAR
ANTONINUS PIUS (10. VII. 138 - 7. III. 161)
Imperator Caesar T. Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius
> I. 139: Pater Patriae
tribunicia potestas I (25. II. - 9. XII. 138), II (10. XII.
138 - 9. XII. 139) - XXIV (ab 10. XII. 160)
| consul |
| I |
1. I. - Ende IV.(?) 120 |
| des. II |
ab VII.(?) 138 |
| II |
1. - 13. I.(?) 139 |
| des. III |
vor 22. XI. 139 |
| III |
1. - 13. I.(?) 140 |
| des. IV |
Herbst(?) 144 |
| IV |
1. - 13. I.(?) 145 |
Prägung unter Hadrian ab 138
Legenden:
IMP. T. AEL(IVS auf (AES)) CAES(AR auf
(AES)) (eventuell HADR. auf (AES))
ANTONINVS (AVR/ARG/AES)
auf (AES)-Reversen: IMP. (T. AELIVS CAESAR)
ANTONINVS
in der Alleinherrschaft Reichsprägung in Rom
Hauptlegenden:
138: IMP. (T.) (AEL. CAES. oder CAES. AEL.) ANTONINVS AVG. (AVR
+ ARG)
ab 138: IMP. T. AEL. CAES. HADRI. ANTONINVS mit Titulaturfortsetzung
auf Revers (AVR + ARG), bei (AES)
noch AVG. P.P.
ab 139: ANTONINVS AVG. PIVS P.P. mit Ämtertitulatur auf Revers
(ab 139 auch auf Avers: TR.P. COS. II(I(I))) (AVR/ARG/AES)
ab 146 statt Konsulatsangabe: ANTONINVS AVG. PIVS P.P. (TR.P. X...
oder IMP. II) (AVR/ARG/AES)
die IMP. T. AEL. ...-Legende kommt ab 140 nur noch sehr selten vor
(AVR/ARG/AES)
posthume Prägung unter M. Aurelius: DIVVS ANTONINVS (AVR/ARG/AES)
* Annia Galeria FAUSTINA Augusta [F. d. Ä.](+
1. H. 141)
verheiratet mit Antoninus Pius
Prägung unter Antoninus Pius
Legenden:
138/39: FAVSTINA AVG. ANTONINI AVG. (auf (AES):
PII) P.P. (AVR/ARG/AES)
139/41: FAVSTINA AVGVSTA (AVR + ARG)
ab 141: DIVA (AVG(VSTA)) FAVSTINA (AVR/ARG/AES)
auch auf (AES)-Reversen mit Antoninus Pius
auf Avers, v.a.: DIVA (AVGVSTA) FAVSTINA
MARCUS AURELIUS (7. III. 161 - 17. III. 180)
Imperator Caesar M. Aurelius Antoninus Augustus
> X. 166: Pater Patriae (auf Münzen ab 170)
> M. 164: Armeniacus
> M. 166: Medicus
> M. 166: Parthicus maximus
> 172: Germanicus
> VII/VIII.? 175: Sarmaticus
(Germanicus und Sarmaticus ab 178 nicht mehr auf Reichsmünzen!)
tribunicia potestas I (1. - 9. XII. 147), II (10.XII. 147 -
9. XII. 148) - XXXIV (ab 10. XII. 179)
| consul |
| des. |
139 |
| I |
140 |
| des. II |
144 |
| II |
145 |
| III |
1. - 13. I. 161 |
| imperator |
| II |
163 |
| III |
165 |
| IV |
166 |
| V |
167(?) |
| VI |
171 |
| VII |
174 |
| VIII |
(VII./VIII.?) 175 |
| IX |
177 |
| X |
179 |
schon als Caesar reiche Prägung unter Antoninus Pius, zuerst auf Reversen:
AVRELIVS CAES(AR). AVG. PII F. COS. (139: DES.) (AVR/ARG/AES),
ab 140 mit eig. Aversportrait und Umschrift: (M. geleg. bei (AES)
148/49) AVRELIVS CAESAR (ANTON.) AVG. PII F. (COS.) (AVR/ARG/AES)
meist mit Ämtertitulatur auf (AVR + ARG)-Revers
(seltener (AES)), bei (AES)
bis 148 noch COS. (II), dann meist ausführlichere Ämtertitulatur
TR. POT ... COS. ...auf Revers
Reichsprägung in Rom
Hauptlegenden ab 161 (Ämtertitulatur fast immer auf Revers,
bzw. auf diesen übergreifend):
IMP. CAES. M. AVREL. ANTONINVS AVG. (P.M.) (AVR/ARG/AES)
((IMP.) M. AVR(EL.)) ANTONINVS AVG. (P.M.) (AVR/ARG/AES)
M. ANTONINVS AVG. (AVR + ARG), bei (AES)
noch P.M.
ab 163 auch: (M.) ANTONINVS AVG. (ARMENIACVS oder ARMEN. P.M.) (AVR/ARG/AES),
bei (AES) auch ARMENIACVS P.M.
ab 166: M. ANTONINVS AVG. ARM. PARTH. MAX. (AVR/ARG/AES)
ab 169 vorwiegend: (bei (AES) 171 auch
IMP.) M. ANTONINVS AVG. (ab 174 häufig noch: GERM.) TR.P. XXIII(...)
(AVR/ARG/AES)
ab 175 vorwiegend: M. (bei (AES) auch AVREL.)
ANTONINVS AVG. GERM. SARM. (AVR/ARG/AES) (bei
(AES) auch SARMATICVS oder meist SARM. TR.P.
XXX... (P.M.))
ab 177 vorwiegend: M. AVREL. ANTONINVS AVG. (AVR +
ARG), bei (AES) noch: TR.P. XXXII...
posthume Prägung unter Commodus: DIVVS M. ANTONINVS PIVS (AVR/ARG/AES)
* Annia Galeria FAUSTINA Augusta [F. d. J.] (+ 176)
Tochter des Antoninus Pius, verheiratet mit M. Aurelius
> 174?: Mater castrorum
reiche Prägung schon unter Antoninus Pius
Hauptlegenden:
FAVSTINA AVGVSTA (AVG. PII F.) (AVR/ARG/AES)
FAVSTINA(E) AVG(VSTA) PII AVG. F(IL.) (auch ... AVG. PII F.) (AVR/ARG/AES)
unter M. Aurelius:
zuerst: FAVSTINA AVGVSTA (AVR/ARG/AES)
FAVSTINAE AVGVSTAE (AES)
ab 176: DIVA (AVG.) FAVSTINA (PIA) (AVR + ARG)
DIVAE FAVSTINAE PIAE (AVR/ARG/AES)
DIVAE FAVSTIN. AVG. MATR. CASTROR. (AVR/ARG/AES)
LUCIUS VERUS (7. III. 161 - I/II. 169)
Imperator Caesar L. Aurelius Verus Augustus
> X. 166: Pater Patriae
> Herbst 163: Armeniacus
> VIII/IX. 165: Parthicus maximus
> Sommer 166: Medicus
tribunicia potestas I (7. III. - 9. XII. 161), II (10. XII.
161 - 9. XII. 162) - IX (ab 10. XII. 168)
| consul |
| I |
154 |
| II |
1. - 13. I. 161 |
| III |
1. - 13. I.(?) 167 |
| imperator |
| II |
163 |
| III |
165 |
| IV |
166 |
| V |
167(?) |
Reichsprägung in Rom
Hauptlegenden (fast immer Ämtertitulatur auf Revers):
ab 161: (IMP.)(CAES.) L. (AVREL.(bei (AES)
auch AVRELIVS)) VERVS AVG. (AVR/ARG/AES)
ab 163: L. (bei (AES) auch: AVREL.) VERVS
AVG. ARMENIACVS (AVR/ARG/AES)
ab 165: L. VERVS AVG. ARM. PARTH. MAX (AVR/ARG/AES)
posthume Prägung unter M. Aurelius: DIVVS VERVS (AES)
* Annia Aurelia Galeria LUCILLA Augusta (+ 181)
Tochter des M. Aurelius, verheiratet mit L. Verus
Prägung unter M. Aurelius
Legenden:
LVCILLA AVGVSTA (AVR/ARG/AES)
LVCILLAE AVGVSTAE (AVR + ARG)
LVCILLAE AVG. ANTONINI AVG. F. (AVR + ARG)
COMMODUS (17. III. 180 - 31. XII. 192)
ab Mitte 177: Imperator Caesar L. Aurelius Commodus Augustus
Alleinherrschaft: Imp. Caes. L. (ab X. 180: M.) Aurelius Commodus Antoninus
Aug.
ab VIII. 191: Imp. Caes. L. Aelius Aurelius Commodus Aug.
> X. 172: Germanicus (auf Münzen bis 178)
> Herbst 175: Sarmaticus (auf Münzen bis 178)
> M. 177: Pater Patriae
> XII.182/I. 183: Pius
> 185: Felix
> 187?: Pater senatus
> M.? 182: Germanicus maximus
> 2. H. 184: Britannicus
tribunicia potestas I (etwa 1.H. 177), II (bis 9. XII. 177)
- XVIII (ab 10. XII. 192)
| consul |
| des. |
ab 27. XI. 176 |
| I |
177 |
| II |
179 |
| III |
181 |
| IV |
183 |
| V |
186 |
| VI |
190 |
| VII |
192 |
| imperator |
| I |
176 |
| II |
177 |
| III |
179 |
| IV |
Herbst 180 |
| V |
Ende 182 |
| VI |
183 |
| VII |
2. Hälfte 184 |
| VIII |
186 |
reiche Prägung schon unter M. Aurelius
Hauptlegenden:
ab 172: COMMODO CAES. AVG. FIL. GERM. (ab 175 noch: SARM.) (AVR
+ ARG)
ab 176: IMP. CAES. L. AVREL. COMMODVS GERM. SARM. mit Ämtertitulatur
auf Revers (AVR + ARG)
ab 177: L. AVREL. COMMODVS AVG. (177 noch GERM. SARM.) mit Ämteritulatur
auf Revers (AVR + ARG)
(AES) vor 172: COMMODVS CAES. AVG. FIL.
172/3: L. AVREL. COMMOD(VS oder -O) CAES. AVG. FIL. GERM. (AES)
175/76: (L. AVREL.) COMMOD(VS oder -O) CAES. AVG. FIL. GERM. SARM.
(AES)
ab 176 vorwiegend: IMP. (bis 177: CAES). L. AVREL. COMMODVS (ab 177:
AVG.) GERM. SARM. (AES)
ab 178 auch: L. AVREL. COMMODVS AVG. (TR.P.III(I)) (AES)
in der Alleinherrschaft Reichsprägung in Rom
Hauptlegenden (fast immer Ämtertitulatur auf Revers):
179/80: L. AVREL. COMMODVS AVG. oder M. COMMODVS ANTONINVS AVG. (AVR/ARG/AES),
auf (AES) auch: ... TR.P. V
ab 181: M. COMMODVS ANTONINVS (oder ANTONINVS COMMODVS) AVG. (AVR/ARG/AES)
ab 183 auch: M. COMMODVS ANTON. AVG. PIVS (AVR/ARG/AES),
auf (AES) auch : ... ANTONINVS COMMODVS ...
ab 184: M. COMM(ODVS) ANT(ON.) AVG. P(IVS) BRIT. FEL. (oder ... P.
FEL. AVG. BRIT., ab 185/6 vorwiegend, ab 188 auch FELIX) (AVR
+ ARG)
(AES) ab 183/84: M. COMM(ODVS) ANTON(INVS)
AVG. (PIVS) (BRIT.) (ab 184 auch: FELIX), Reihenfolge von PIVS, FELIX,
AVG. und BRIT. schwankend
190: M. COMM. (bei (AES) auch COMMOD.)
ANT. P. FEL(IX bei (AES)). AVG. BRIT. P.P.
(AVR/ARG/AES)
ab 191 auch, 192 nur: L. AEL. AVR(EL. bei (AES))
COM(M). AVG. P.F(EL). (AVR/ARG/AES)
Posthume Prägung unter Septimius Severus: M. COMM. ANTO. AVG.
PIVS FEL. (AVR/ARG/AES)
* Bruttia CRISPINA Augusta (+ Ende 192)
verheiratet mit Commodus
Prägung unter Commodus
Legende:
CRISPINA AVG(VSTA) (AVR/ARG/AES)
PERTINAX (31. XII. 192 - 28. III. 193)
Imperator Caesar P. Helvius Pertinax Augustus
tribunicia potestas I (ab 1. I. 193)
| consul |
| I (suff.) |
175 |
| II |
192 |
Reichsprägung in Rom
Legenden:
IMP. CAES. P. HELV. PERTIN(AX bei (AES))
AVG. (AVR/ARG/AES)
Posthume Prägung unter Septimius Severus mit Legendentyp:
DIVVS PERTINAX PIVS PATER (AVR/ARG/AES)
DIDIUS IULIANUS (28. III. - 1. VI. 193)
Imperator Caesar M. Didius Severus Iulianus Augustus
tribunicia potestas I (ab 28. III. 193)
Reichsprägung in Rom
Legenden:
IMP. CAES. M. DID. IVLIAN. AVG. (AVR/ARG/AES)
IMP. CAES. M. DID. SEVER. IVLIAN. AVG. (AES)
* MANLIA SCANTILLA Augusta (193)
verheiratet mit Didius Iulianus
Prägung unter Didius Iulianus
Legenden:
MANL(IA) SCANTILLA AVG. (AVR/ARG/AES)
* DIDIA CLARA Augusta (193)
Tochter des Didius Iulianus
Prägung unter Didius Iulianus
Legende:
DIDIA CLARA AVG. (AVR/ARG/AES)
SEPTIMIUS SEVERUS (9. IV. 193 - 4. II. 211)
Imperator Caesar L. Septimius Severus Pertinax Augustus
> Ende 193: Pater Patriae
> auf Münzen erst ab 194: pontifex maximus
> Frühjahr 195: Pius
> Sommer 195: (Parthicus) Arabicus
> Sommer 195: (Parthicus) Adiabenicus
> I. 198: Parthicus maximus
> Ende 209/210: Britannicus maximus
tribunicia potestas I (9.IV?. - 9. XII. 193), II (10. XII. 193
- 9. XII. 194) - XIX (ab 10. XII. 210)
| consul |
| I (suff.) |
Mai 190 (189?) |
| des. II |
193 |
| II |
194 |
| III |
202 |
| imperator |
| I |
9. IV. 193 |
| II |
XI./XII. 193 |
| III |
Mitte I. 194 |
| IV |
Frühjahr (21. V.) 194 |
| V-VII |
Sommer (vor 28. VIII.) 195 |
| VIII |
Ende 195 |
| IX |
19. II. 197 |
| X |
Ende X.(?) 197 |
| XI |
Ende 197(?) |
| XII |
207(?), offiziell? |
>> Für die Datierung der Münzen des Septimius Severus von
193 - 198 sind vor allem die imperatorischen Akklamationen wesentlich!
Reichsprägung in Rom und diversen östlichen Münzstätten
(Alexandria, Emesa, Laodicea a.M.?, Kleinasien)
Hauptlegenden der stadtrömischen Prägung:
193/94: IMP.CAE. L. SEP(T. bei (AES)) SEV.
PERT. AVG. (AVR + ARG)
194 - 198: L. SEPT. SEV. PERT. AVG. IMP. ... (AVR/ARG/AES)
(zu IMP. vgl. oben)
ab E. 198/199: L. SEPT. SEV. AVG. IMP. XI PART. MAX. (AVR/ARG/AES)
ab 200: SEVERVS AVG. PART. MAX. (bei (AVR + ARG)
z.T. noch: P.M. TR.P. VIII(I)) (AVR/ARG/AES)
ab spät. 201: SEVERVS P(IVS) AVG. (P.M. TR.P. VIIII...) COS. III)
(AVR/ARG/AES) (häufig Fortsetzung der
Titulatur auf Revers)
ab 205: SEVERVS PIVS AVG. (ab 210 noch: BRIT.) (AVR
+ ARG)(häufig Fortsetzung der Titulatur auf Revers)
bei (AES) ab 207 z.T. auch: L. SEPT(IMIVS)
SEVERVS PIVS AVG. (ab 210 noch BRIT.) eventuell mit Fortsetzung der Titulatur
auf Revers
Münzen mit SEVERVS PIVS AVG. ohne Titulatur auf Revers werden
202 - 210 datiert).
Posthume Prägung unter Caracalla: DIVO SEVERO PIO (AVR/ARG/AES)
* IULIA DOMNA Augusta (+ IV. 217)
verheiratet mit Septimius Severus, M. d. Caracalla und Geta
ab VI. 193: Iulia Domna Augusta
ab II. 211: Iulia Augusta Pia Felix
> ab IV. 195: Mater castrorum
> ab IV?. 196: Mater Caesaris
> ab Herbst 197?: Mater Augusti et Caesaris
> ab IX./X. 209: Mater Augustorum
> vor II. 211?: Mater castrorum et senatus et patriae
> ab XII. 211?: Mater Augusti/Imperatoris
Prägung unter Septimius Severus (Prägestätten wie dort)
und Caracalla (Prägestätten wie dort)
Hauptlegenden:
193 - 196: IVLIA DOMNA AVG. (AES)(AVGVSTA
bei stadtröm. (AVR + ARG)- und z.T. bei
östlichen (AES)-Prägung)
196 - 211: IVLIA AVGVSTA (AVR/ARG/AES)
211-217: IVLIA PIA FELIX AVG(VSTA (AVR + ARG))
(AVR/ARG/AES)
posthume Prägung unter Severus Alexander: DIVA IVLIA AVGVSTA (AES)
PESCENNIUS NIGER (IV. 193 - IV. 194)
Imperator Caesar C. Pescennius Niger Iustus Augustus
| consul |
| I (suff.) |
zwischen 183 und 191 |
| II |
ab 1. I.(?) 194 (nur im Osten) |
Prägung in Antiochia (nur Aurei und v.a. Denare)
Legendentyp:
IMP. CAES. C. PESCENNIVS NIGER IVSTVS AVG. COS. II (v.a. ab PESC...
z.T. wechselnde Anordnung und Abkürzung der Namens- und Titulaturbestandteile)
CLODIUS ALBINUS (IV. 193 - 19. II. 197)
zuerst: D. Clodius Septimius Albinus Caesar
ab Ende 195/196: Imp. Caesar D. Clodius Septimius Albinus Augustus
| consul |
| I (suff.) |
um 187 |
| II |
194 |
Prägung in Rom und Lugdunum
Hauptlegenden:
D. CL(O(D(IVS))) (SEPT.) ALBIN(VS) CAES. (AVR/ARG/AES)
IMP. CAE(S.) D. CLO(D.) (SEP.) ALB(IN). AVG. (AVR/ARG/AES)
CARACALLA (4. II. 211 - 8. IV. 217)
ab M. 195? oder IV. 196: M. Aurelius Antoninus Caesar
ab Herbst 197?: Imperator Caesar M. Aurelius Antoninus Augustus
ab II. 211: Imperator Caesar M. Aurelius Severus Antoninus Pius Augustus
> E. 198: Pius
> E. 199: Pater Patriae
> vor IV. 200: Pius Felix
> II. 211: Parthicus maximus
> E. 209/210: Britannicus maximus
> 211: Arabicus (maximus), Adiabenicus (maximus), invictus
> ab 213: magnus
> IX. 213: Germanicus maximus
tribunicia potestas I (28. I?. - 9. XII. 198), II (10. XII.
198 - 9. XII. 199) - XX (ab 10. XII. 216)
| consul |
| des. |
201 |
| I |
202 |
| des. II |
204 |
| II |
205 |
| des. III |
207 |
| III |
208 |
| des. IV |
212 |
| IV |
213 |
| imperator |
| I |
28.(?) I. 198 |
| II |
207 |
| III |
Ende IX. 213 |
| IV |
214 (nicht offiziell) |
reiche Prägung schon unter Septimius Severus (Münzstätten
wie dort)
Hauptlegenden der stadtrömischen Prägung:
196?: M. AVR. ANTONINVS CAES. (AVR + ARG)
196-198?: M. AVR. ANTON. CAES. PONTIF. (AVR/ARG/AES)
198/99?: IMP. CAES. M. AVR. ANTON(INVS) AVG. (AVR
+ ARG)
198?-200: IMP. CAE(S.) M. AVR. ANT. AVG. P. TR.P.I... (AVR
+ ARG)
199/200: ANTONINVS AVGVSTVS (AVR/ARG/AES)
201-210: ANTONTIN(VS) P(IVS; bei (AES)-
und ab 203 bei (AVR + ARG)-Prägung kaum
gekürzt) AVG. (PON(T).) (TR.P. ... (COS. ...)) (AVR
+ ARG) eventuell mit Ämtertitulatur auf Revers
ab 205-211: (M. AVR(EL.)) ANTONINVS
PIVS AVG. (AES)
mit Geta und als Alleinherrscher Prägung in Rom, Laodicea a. M.
und östlichen Münze
Hauptlegenden der stadtrömischen Prägung (Laodicea
sehr ähnlich!):
211-212: (bei (AES) vorwiegend: M. AVR(EL.))
ANTONINVS PIVS AVG. BRIT. (AVR/ARG/AES) mit
Ämtertitulatur auf Revers
213 (bei (AES) bis 215): (bei (AES)
vorwiegend: M. AVR(EL.)) ANTONINVS PIVS (AVG. BRIT. oder FEL(IX (AES))
AVG. oder AVG. GERM.) (AVR/ARG/AES)
214-217: (bei (AES) vorwiegend: M. AVR(EL.))
ANTONINVS PIVS AVG. GERM. (bei (AES) auch noch:
MAX.) (AVR/ARG/AES) oft mit Ämtertitulatur
auf Revers
posthume Prägung unter Severus Alexander: DIVO ANTONINO MAGNO
* Publia Fulvia PLAUTILLA Augusta (+ 211)
verheiratet mit Caracalla (ab IV. 202), I. 205 verbannt
Prägung unter Caracalla bis 205
Legende:
PLAVTILLA(E) AVGVSTA(E) (AVR/ARG/AES) (bei
(AES) nur nominativisch!)
GETA (+ XII. 211, unwahrscheinlich + II. 212)
ab Herbst 197?: P. Septimius Geta Nobilissimus Caesar
ab IX./X. 209: Imperator Caesar P. Septimius Geta Augustus
> E. 209/210: Britannicus maximus
> IX./X. 209: Pius, Pater Patriae
tribunicia potestas I (IX/X. - 9. XII. 209), II (10. XII. 209
- 9. XII. 210) - IV (ab 10. XII. 211)
reiche Prägung schon unter Septimius Severus (Münzstätten
siehe dort) und mit Caracalla
Hauptlegenden der stadtrömischen Prägung (Laodicea
sehr ähnlich):
198/200: L. SEPTIMIVS GETA CAES. (AVR/ARG/AES)
200/02?: P. SEPT. GETA CAES. PONT. (AVR/ARG/AES)
daneben ab 202-208: GETA CAES. PONT(IF.) COS. (AVR/ARG/AES)
203-208 (-209 (AES)): P. SEPTIMIVS GETA
CAESAR (AVR/ARG/AES) (bei (AVR
+ ARG)-Prägung und 209 (AES)mit
Ämtertitulatur auf Revers)
209-210: IMP. CAES. P. SEPT. GETA PIVS AVG. (AVR/ARG/AES)
mit Ämtertitulatur auf Revers
211/12: (IMP. CAES. nur geleg. bei (AES))
P. SEPT(IMIVS bei (AES) ohne IMP. CAES.). GETA
PIVS AVG. BRIT. (AVR/ARG/AES) häufig mit
Ämtertitulatur auf Revers
MACRINUS (11. IV. 217 - 8. VI. 218)
Imperator Caesar M. Opellius Severus Macrinus Pius Felix Augustus
> VI?. 217: Pater Patriae
tribunicia potestas I (11. IV. - 9. XII. 217), II (ab 10. XII.
217)
| consul |
| ornamenta consularia (cos. I.) |
Anfang 217 |
| des. (II) |
ca. ab X. 217 |
| (II) |
218 |
Prägung in Rom
IMP. C. M. OPEL. SEV. MACRINVS AVG. (AVR + ARG)
eventuell mit Ämtertitulatur auf Revers
IMP. CAES. M. OPEL. SEV. MACRINVS AVG. (AES)
eventuell mit Ämtertitulatur auf Revers
* DIADUMENIANUS (+ VI. 218)
IV. 217: M. Opellius Diadumenianus Nobilissimus Caesar
V. 217: M. Opellius Antoninus Diadumenianus Nobilissimus Caesar
V. 218: Imperator Caesar M. Opellius Antoninus Diadumenianus Pius Felix
Augustus
Prägung unter Macrinus
Legenden:
M. OPEL. DIADVMENIANVS CAES. (AVR/ARG/AES)
M. OPEL. ANT. (bei (AES) auch ANTONINVS)
DIADVMENIAN. CAES. (AVR/ARG/AES)
IMP. C. M. OPEL. ANT. DIADVMENIAN. AVG. (AVR + ARG)
ELAGABAL (16. V. 218 - 11. III. 222)
Imperator Caesar M. Aurelius Antoninus Pius Felix Invictus Augustus
> VII. 218: Pater Patriae, Pontifex Maximus
tribunicia potestas I (16?. V. - 9. XII. 218), II (10. XII.
218 - 9. XII. 219) - V (ab 10. XII. 221)
| consul |
| I |
ab Mitte VI. 218 |
| II |
219 |
| des. III |
219 |
| III |
220 |
| IV |
222 |
Prägung in Rom und Antiochia am Orontes
Legenden:
IMP. (CAES. (M. AVR.)) ANTONINVS (PIVS) AVG. (AVR + ARG)
ANTONINVS PIVS FEL(IX) AVG. (AVR + ARG)
IMP. C(AES.) M. AVR. ANTONINVS P.F. AVG. (AVR + ARG)
IMP. CAES. M. AVR. ANTONINVS PIVS AVG. (AES)
* IULIA SOAEMIAS Bassiana Augusta (+ III. 222)
Mutter des Elagabal
V. 218: Iulia Soaemias Augusta, Mater Augusti
Prägung unter Elagabal
IVLIA SOAEMIAS AVG(VSTA) (AVR/ARG/AES)
* Iulia Cornelia PAULA Augusta
verheiratet mit Elagabal bis Ende 220 (IX. 221?)
Prägung unter Elagabal
IVLIA PAVLA AVG(VSTA) (AVR/ARG/AES)
* Iulia AQUILIA SEVERA Augusta
verheiratet mit Elagabal etwa 1. H. 221 und wieder ab E. 221
Prägung unter Elagabal
IVLIA AQVILIA SEVERA AVG. (AVR/ARG/AES)
* ANNIA FAUSTINA Augusta
verheiratet mit Elagabal etwa 2. H. 221
Prägung unter Elagabal
ANNIA FAVSTINA AVG(VSTA bei (AES)) (AVR/ARG/AES).
SEVERUS ALEXANDER (13. III. 222 - II/III. 235)
ab VI. 221: M. Aurelius Alexander Nobilissimus Caesar
ab III. 222: Imperator Caesar M. Aurelius Severus Alexander Pius Felix
Augustus
tribunicia potestas I (14.(?) III. - 9. XII. 222), II (10. XII.
222 - 9. XII. 223) - XIV (10. XII. 234 - II./III. 235)
| consul |
| des. |
ab 1. VII.(?). 221 |
| I |
222 |
| des. II |
225 |
| II |
226 |
| des. III |
ab 1. VII.(?) 226 |
| III |
229 |
| imperator |
| II |
zwischen 14. III. 222 und 1. I. 226 |
| III-IX |
jährlich?? |
| X |
nach 10. XII. 230(?) |
wenige Münzen als Caesar: M. AVR. ALEXANDER CAES. (AVR/ARG/AES)
als Alleinherrscher Prägung in Rom und Antiochia am Orontes (bis
230)
Legenden:
222-229: IMP. C(AES.) M. AVR. SEV. ALEXAND(ER) AVG. (AVR/ARG/AES)
häufig mit Ämtertitulatur auf Revers (bei (AES)
immer CAES. und ALEXANDER)
228-231: IMP. SEV. ALEXAND(ER) AVG. (AVR/ARG/AES)
häufig mit Ämtertitulatur auf Revers (bei (AES)
immer ALEXANDER)
231-235: IMP. ALEXANDER PIVS AVG. (AVR/ARG/AES)
häufig mit Ämtertitulatur auf Revers
* Sallustia Barbia ORBIANA Augusta
verheiratet mit Severus Alexander 225-227
Prägung unter Severus Alexander
SALL. BARBIA ORBIANA AVG. (AVR/ARG/AES)
* IULIA Avita MAMAEA Augusta (+ II/III. 235)
Mutter des Severus Alexander
> III. 222: Mater Augusti
> 224?: Mater castrorum
> 226?: Mater senatus
Prägung unter Severus Alexander
IVLIA MAMAEA AVG(VSTA) (AVR/ARG/AES)
IVLIA MAMIAS AVG. (AES)
bei (AES)-Prägung auch Doppelportrait
und IMP. SEV. ALEXAND. AVG. IVLIA MAMAEA AVG. MAT(ER) AVG.
* IULIA MAESA Augusta (+ VIII?. 224)
Großmutter von Elagabal und Severus Alexander
Prägung unter Elagabal und posthum unter Severus Alexander
IVLIA MAESA AVG. (AVR/ARG/AES) (bei (AES)-Prägung
auch AVGVSTA)
DIVA MAESA AVG. (AVR/ARG/AES)
MAXIMINUS THRAX (II/III. 235 - IV?. 238)
Imperator Caesar C. Iulius Verus Maximinus Pius Felix Invictus Augustus
> Sommer? 236: Germanicus maximus
> Ende 236: Dacicus maximus, Sarmaticus maximus, Parthicus maximus
tribunicia potestas I (II/III. - 9. XII?. 235), II (10. XII?.
235 - 9. XII. 236) - IV (ab 10. XII. 237)
| consul |
| des. |
ab III.(?) 235 |
| I |
236 |
| imperator |
| II |
Herbst 235 |
| III-IV |
Herbst 236 |
| V |
237 |
| VI |
237 oder 238 |
| VII |
238 |
Prägung in Rom
Legenden:
235/36: IMP. MAXIMINVS PIVS AVG. (AVR/ARG/AES)
häufig mit Ämtertitulatur auf Revers
ab 236 auch: MAXIMINVS PIVS AVG. GERM. (AVR/ARG/AES)
* MAXIMUS (+ IV?. 238)
Sohn des Maximinus Thrax
ab I/V?. 236: C. Iulius Verus Maximus Nobilissimus Caesar
> Sommer? 236: Germanicus maximus
> Ende 236: Dacicus maximus, Sarmaticus maximus, Parthicus maximus
Prägung unter Maximinus Thrax
Legenden:
(C.) IVL. VERVS MAXIMVS CAES. (AVR/ARG/AES)
(C. nur (AES))
MAXIMVS CAES(AR) GERM. (AVR/ARG/AES)
* Caecilia PAULINA Augusta (+ Frühjahr 236)
verheiratet mit Maximinus Thrax
posthume Prägung unter Maximinus Thrax
DIVA PAVLINA (AVR/ARG/AES)
GORDIANUS [I.] (I?. 238)
Imperator Caesar M. Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus (Senior)
Pius Felix Augustus
Prägung in Rom
Legende:
IMP. (CAES.) M. ANT. GORDIANVS AFR. AVG. (AVR/ARG/AES)
Gordianus I. und II. verwenden dieselben Legenden, nur das Portrait
ist etwas verschieden!
GORDIANUS [II.] (I?. 238)
Sohn Gordianus I.
Imperator Caesar M. Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus Pius Felix Augustus
Vgl. unter Gordianus I.!
PUPIENUS (I/II?. - V?. 238)
Imperator Caesar M. Clodius Pupienus Maximus Augustus
tribunicia potestas Ende I./Anfang II.(?) - Anfang V(?) 238
| consul |
| I |
? (um 205? oder 217?) |
| II |
234 |
Prägung in Rom
Legenden:
IMP. C(AES.) M. CLOD. PVPIENVS AVG. (AVR/ARG/AES)
IMP. CAES. PVPIEN. MAXIMVS AVG. (AVR/ARG/AES)
BALBINUS (I/II?. - V?. 238)
Imperator Caesar D. Caelius Calvinus Balbinus Pius Felix Augustus
tribunicia potestas I./II. - V. 238
Prägung in Rom
Legenden:
IMP. C(AES.) D. CAEL. BALBINVS AVG. (AVR/ARG/AES)
GORDIANUS [III.] (I/II?. 238 - Anf. 244)
Sohn Gordianus II.
zuerst: M. Antonius Gordianus Nobilissimus Caesar
ab V/VI?. 238: Imperator Caesar M. Antonius Gordianus Pius Felix Invictus
Augustus
tribunicia potestas I (9. V?. - 9. XII. 238), II (10. XII. 238
- 9. XII. 239) - VII (ab 10. XII. 243)
| consul |
| des. |
ab V.(?) 238 |
| I |
239 |
| des. II |
ab VII. 240 |
| II |
241 |
| imperator |
| II |
239? |
| III |
240 |
| IV |
241? |
| V-VI |
Frühjahr/Sommer 242 |
| VII |
Frühjahr 243? |
Prägung in Rom ( (AVR/ARG/AES)) und
Antiochia am Orontes ( (AVR + ARG))
Legenden der stadtrömischen Prägung (Antiochia im
wesentlichen gleich):
IV.-VI. 238: M. ANT. GORDIANVS CAES. (AVR/ARG/AES)
VII. 238 - II?. 240: IMP. CAES. M. ANT. GORDIANVS AVG. (AVR/ARG/AES)
häufig mit Ämtertitulatur auf Revers
III. V?. 240: IMP. CAES. GORDIANVS PIVS AVG. (AVR/ARG/AES)
häufig mit Ämtertitulatur auf Revers
ab V?. 240: IMP. GORDIANVS PIVS FEL. AVG. (AVR/ARG/AES)
häufig mit Ämtertitulatur auf Revers
* Furia Sabinia TRANQUILLINA Augusta (+?)
verheiratet mit Gordianus III.
einige Prägungen unter Gordianus III.
Legende:
SABINIA TRANQVILLINA AVG.
PHILIPPUS ARABS (Anf. 244 - IX/X. 249)
Imperator Caesar M. Iulius Philippus Pius Felix Invictus Augustus
> die inschriftlich (244) überlieferten Siegertitel Parthicus
Adiabenicus, Persicus maximus, Parthicus maximus kommen auf Münzen
nicht vor
tribunicia potestas I (Anf. - 31. XII. 244), II (1. I. - 31.
XII. 245) - VI (ab 1. I. 249)
| consul |
| I |
245 |
| II |
247 |
| des. III |
ab VII. 247 |
| III |
248 |
| des. IV(?) |
ab VII. 249(?) |
Prägung in Rom ( (AVR/ARG/AES)), Antiochia
am Orontes ( (AVR + ARG)) und eventuell einer
anderen östlichen Münze
Legenden der stadtrömischen Prägung:
IMP. (M. IVL.; bei (AES) häufiger!)
PHILIPPVS AVG. (AVR/ARG/AES) häufig mit
Ämtertitulatur auf Revers
in Antiochia auch: IMP. (C. M.) IVL. PHILIPPVS P(IVS) F(EL(IX)) AVG.
P.M. (AVR + ARG)
PHILIPPUS IUNIOR (+ IX/X. 249)
ab VII/VIII. 244: M. Iulius (Severus) Philippus Nobilissimus Caesar
ab VII/VIII. 247: Imperator Caesar M. Iulius (Severus) Philippus Pius
Felix Invictus Augustus
tribunicia potestas I (VII?. - 31. XII. 247), II (1. I. - 31.
XII. 248) - III (ab 1. I. 249)
| consul |
| I |
247 |
| des. II |
vor 28. XII. 247 |
| II |
248 |
Prägung in Rom ( (AVR/ARG/AES)) und
Antiochia am Orontes ( (AVR + ARG))
Hauptlegenden:
als Caesar: M. IVL. PHILIPPVS (NOBIL. geleg. bei (AES))
CAES. (AVR/ARG/AES)
als Augustus: IMP. PHILIPPVS AVG. (AVR/ARG/AES)
(ohne Ämtertitulatur auf Revers)
IMP. M. IVL. PHILIPPVS AVG. (AES) (eventuell
mit Ämtertitulatur auf Revers)
Antiochia: IMP. M. IVL. PHILIPPVS AVG. (AVR + ARG)
* Marcia OTACILIA SEVERA Augusta (+ 248?)
verheiratet mit Philippus Arabs
ab Frühjahr 244: Mater castrorum et senatus et patriae
ab M. 244: Mater Caesaris
Prägung unter Philippus Arabs
Legenden:
etwa 244/46 (bei (AES) bis 249?): MARCIA
OTACIL. SEVERA AVG. (AVR/ARG/AES)
etwa 246/48: M. OTACIL. SEVERA AVG. (AVR + ARG)
248: OTACIL. SEVERA AVG. (AVR + ARG)
PACATIANUS (248)
Imperator Ti. Claudius Marinus Pacatianus Pius Felix Augustus
kurzfristig Gegenkaiser in Pannonia oder Moesia
Prägung in Viminacium (nur Antoniniane belegt)
IMP. TI. CL. MAR. PACATIANVS (P.F.) AVG.
IOTAPIANUS (248 - Frühsommer? 249)
Imperator Caesar M. F. Ru... Iotapianus Augustus
kurzfristig Gegenkaiser in Syria oder Cappadocia
einige Antoniniane aus östlicher Prägung belegt
IMP. M. F. R(V). IOTAPIANVS AV(G).
SILBANNACUS (unter Philippus Arabs?)
Imperator Mar. Silbannacus Augustus
kurzfristig Gegenkaiser im Rheingebiet
nur eine Antoninianprägung belegt
IMP. MAR. SILBANNACVS AVG.
SPONSIANUS (unter Philippus Arabs?)
Imperator Sponsianus
kurzfristig Gegenkaiser an der unteren Donau
nur eine Aureusprägung belegt
IMP. SPONSIANI (C. AVG. auf Revers)
TRAIANUS DECIUS (IX/X. 249 - VI. 251)
Imperator Caesar C. Messius Quintus Traianus Decius Pius Felix Invictus
Augustus
tribunicia potestas I (IX/X. 249 - etwa V/VI. 250), II (etwa
V/VI. - etwa IX. 250), III (etwa IX.-XII. 250), IV (ab 1. I?. 250)
| consul |
| I (suff.) |
vor 232 |
| des. II |
249 |
| II |
250 |
| des. III |
250 |
| III |
251 |
Prägung in Rom (R), Mediolanum (M), Antiochia am Orontes(A)
| Hauptlegenden: |
| 249? |
IMP. TRAIANVS DECIVS AVG. (AVR + ARG) |
R |
| 249? |
IMP. CAES. C. MESS. Q. DECIO TRAI. AVG. (oder ... MESS. TRAI. Q. DECIO
AVG.) (AES) |
R |
| 249-251 |
IMP. C. M. Q. TRAIANVS DECIVS AVG. (AVR/ARG/AES) |
R+A ( (AES) nur R) |
| 250/51 |
IMP. CAE. TRA. DEC(IVS) AVG. (AVR + ARG) |
M |
*HERENNIA Cupressenia ETRUSCILLA Augusta(+ 251)
verheiratet mit Traianus Decius
> M. 250: Mater castrorum
> 1.H. 251: Mater Augustorum
Prägung unter Decius in Rom (R), Mediolanum (M), Antiochia am
Orontes(A)
| Legende: |
| HER. ETRVSCILLA AVG. (AVR/ARG/AES) |
R+M+A ( (AES) nur R) |
HERENNIUS ETRUSCUS (+ VI. 251)
ab V/VI 250: Q. Herennius Etruscus Messius Decius Nobilissimus Caesar
VII. 251: Imperator Caesar Q. Herennius Etruscus Messius Decius Augustus
tribunicia potestas I (V./VI. - 31. XII.(?) 250), II (1. I.(?)
- VI. 251)
Prägung unter Decius in Rom (R) und Antiochia (A) (Mediolanum??)
| Legenden: |
| 250/51 |
Q. HER. ETR. MES. DECIVS NOB. C. (AVR/ARG/AES) |
R |
| 250/51 |
HEREN. ETRV. MES. Q. V. DECIVS CAESAR (AVR + ARG) |
A |
| 251 |
IMP. C. Q. HER. ETR. MES. DECIO (auch DECIVS) AVG. (AVR
+ ARG) |
R |
HOSTILIANUS (+ VII. 251)
IX?. 251: Q. Valens Hostilianus Messius Quintus Nobilissimus Caesar
VI. 251: Imperator Caesar C. Valens Hostilianus Messius Quintus Augustus
tribunicia potestas I (IX.(?) - 31. XII.(?) 250), II (1. I.(?)
- VII.(?) 251)
Prägung unter Decius in Rom (R) und Antiochia (A) (Mediolanum??)
| Legenden: |
| 251? |
C. VAL(E(N)S) HOS(TIL). MES. QVINTVS N. C. (AVR/ARG/AES) |
R |
| 251 |
IMP. C(AE). (C. VAL. HOS.) MESSIVS QVINTVS AVG. (AVR/ARG/AES) |
R |
| 251? |
C. OV(A)L. OSTIL. MES. COVINTVS CAESAR (AVR + ARG) |
A |
| 251 |
C. OVAL. OSTIL. MES. COVINTVS AVG. (AVR + ARG) |
A |
TREBONIANUS GALLUS (VI?. 251 - VIII?. 253)
Imperator Caesar C. Vibius Trebonianus Gallus Pius Felix Invictus Augustus
tribunicia potestas I (VI?. - 31. XII. 251), II (252), III (1.
I. 253 - ?), IV (ab ? bis VIII?. 253)
| consul |
| I (suff.) |
um 245 |
| des. II |
Ende 251 |
| II |
252 |
Prägung in Rom (R), Mediolanum (M) und Antiochia (A)
| Legenden: |
| IMP. CAE(S (AES)). C. VIB(IVS (AES)).
TREB(ONIANVS (AES)). GALLVS AVG. (AVR/ARG/AES) |
R (lange Variante gewöhnlich auf Sesterzen!) |
| GALLVS PIVS AVG. (AVR + ARG) |
R |
| IMP. C. C. VIB. TREB. GALLVS (P.F. in A) AVG. (AVR
+ ARG) |
M+A |
VOLUSIANUS (VI?. 251 - VIII?. 253)
zuerst: C. Vibius Volusianus Caesar
ab VIII?. 251: Imperator Caesar C. Vibius (Afinius Gallus Veldumnianus)
Volusianus Pius Felix Invictus Augustus
tribunicia potestas I (VIII.? - 31. XII. 251), II (1. I. - 31.
XII. 252), III (1. I. - ?. 253), IV (? - VIII.(?) 253)
| consul |
| des. |
Ende 251 |
| I |
252 |
| II |
253 |
Prägung unter Trebonianus Gallus in Rom (R), Mediolanum (M) und
Antiochia (A)
| 251 |
C. VIBIO VOLVSIANO CAES. (AVR/ARG/AES) |
R |
| 251-253 |
IMP. CAE. C. VIB. VOLVSIANO AVG. (AVR/ARG/AES) |
R |
| 251-253 |
IMP. C. C. VIB. VOLVSIANVS AVG. (AVR + ARG) |
M+A |
| 251-253 |
IMP. C. V. AF. GAL. VEND. VOLVSIANO (oder -VS) AVG. (AVR
+ ARG) |
A |
URANIUS ANTONINUS (253/54)
Imperator Iulius Aurelius Sulpicius Antoninus Augustus (?)
kurzfristig Gegenkaiser in Syria
tribunicia potestas I (253) ?
Prägung in Emesa
Legenden:
L. IVL. AVR. SVL(P.) (VRA.) ANTONINVS
AEMILIUS AEMILIANUS (VII/VIII. - IX/X. 253)
Imperator Caesar M. Aemilius Aemilianus Pius Felix Invictus Augustus
tribunicia potestas I (VII./VIII. - IX./X. 253?)
Prägung in Rom und ? (Balkan?)
Legenden:
IMP. AEMILIANVS PIVS FEL. AVG. (AVR/ARG/AES)
IMP. CAES. AEMILIANVS P.F. AVG. (AVR/ARG/AES)
IMP. M. AEMIL. AEMILIANVS P. F. AVG. (AVR + ARG)
aus ?
* CORNELIA SUPERA Augusta (+ IX/X?. 253)
verheiratet mit Aemilius Aemilianus
Prägung unter Aemilianus in Rom
Legende:
(C.) CORNEL. SVPERA AVG. (AVR + ARG)
VALERIANUS (VI/VIII?. 253 - VI?. 260, + 262?)
Imperator Caesar P. Licinius Valerianus Pius Felix Invictus Augustus
> Ende 254: Germanicus
> 255: Germanicus maximus
> 257: Germanicus maximus III
tribunicia potestas I (IX/X?. - 9. XII. 253), II (10. XII. 253
- 9. XII. 254) - VIII (ab 10. XII. 259)
| consul |
| I |
vor 238 |
| II |
254 |
| III |
255 |
| IV |
257 |
Prägung in Rom (R), Lugdunum (L), Mediolanum (M), Moesia (Viminacium
= V) und Asia (A)
| Tabelle der Hauptlegenden: |
| IMP. C. P. LIC. VALERIANVS AVG. |
L 256, R 253/4+256-59, M 257, V 253-56, A 253/4 (+z.T. später) |
| IMP. C. P. LIC. VALERIANVS P.F. AVG. |
R 255-57 (+ z.T. später), V+A 255/6 |
| IMP. VALERIANVS P.F. AVG. |
L 257, M 257-59, A 257 |
| IMP. VALERIANVS P. AVG. |
258, M 257-259 |
| IMP. VALERIANVS AVG. |
L 257, R 257-59, M 258/9, 257-59 |
| VALERIANVS P.F. AVG. |
L 257/8 |
Aes-Prägung fast ausnahmslos in Rom
* Egnatia MARINIANA (+ vor 253?)
verheiratet mit Valerianus, vor dessen Regierungsantritt gestorben, danach
divinisiert
Prägung unter Valerianus in Rom
Legende:
DIVAE MARINIANAE (AVR/ARG/AES)
GALLIENUS (IX/X. 253 - IX?. 268)
zuerst: P. Licinius Gallienus Nobilissimus Caesar Augustus
X. 253: Imperator Caesar P. Licinius Egnatius Gallienus Pius Felix
Invictus Augustus
> Ende 254: Germanicus
> 255: Germanicus maximus
> 257: Germanicus maximus III
> 257?: Dacicus maximus?
> 258: Germanicus maximus V
tribunicia potestas I (IX/X?. 235 - 9. XII. 253), II (10. XII.
253 - 9. XII. 254) - XVI (ab 10. XII. 267)
| consul |
| I |
254 |
| II |
255 |
| III |
257 |
| IV |
261 |
| IV des. V |
XII.(?) 261 |
| V |
262 |
| VI |
264 |
| VI des. VII |
XII.(?) 265 |
| VII |
266 |
| imperator |
| I |
253 |
| II |
? |
| III |
257 |
| IV-V |
? |
| VI |
262 oder 263 |
| VII-XI |
? |
| XII |
265 |
| XIII-XIV |
? |
| XV |
268 |
Prägung mit Valerian in Rom (R), Lugdunum (L), Mediolanum (M),
Moesia (Viminacium = V) und Asia (A) und als Alleinherrscher in Rom (R),
Mediolanum (M), Siscia (S) und Asia (A)
Tabelle der Hauptlegenden
(daneben relativ viele Varianten, z.T. auch grobe Fehler, z.B. GALLIENAE
AVG.!) |
| IMP. C. P. LIC. GALLIENVS AVG. |
R 253/4 (+ z.T. später), V 253-56, M 257, A 253/4 + 258/9 |
| IMP. C. P. LIC. GALLIENVS P.F. AVG. |
R 255-57 (+ z.T. später), M 257/8, A 255-59 |
| IMP. GALLIENVS P.F. AVG. |
M 257/9 (+ z.T. später), geleg. R, A 257/9 |
| IMP. GALLIENVS P. AVG. |
L 258/9, M 257/9 (+ z.T. später) |
| IMP. GALLIENVS AVG. |
L 256-59, R ab 260 ((AVR + AES) schon früher),
M ab 258, A 256-59 (+z.T. später) |
| GALLIENVS P.F. AVG. |
L 256-59, R ab 260, N 257-59 (+ z.T. später), A ab 260 |
| IMP. GALLIENVS P.F. AVG. G(ER) |
M. L 258/9, R ab 257 |
| GALLIENVS AVG. |
M ab 257, R+S+A ab 260 |
Aes-Prägung fast ausnahmslos in Rom und Mediolanum.
* VALERIANUS IUNIOR (+ 1.H. 258)
Herbst 256: P. Licinius Cornelius Egnatius Valerianus Caesar
ab 257: Imperator P. Licinius Cornelius Valerianus Nobilissimus Caesar
Prägung unter Valerian und Gallienus in Rom, Lugdunum und Antiochia,
an allen Orten auch posthume Prägungen
Hauptlegenden:
VALERIANVS (NOBIL.) CAES.
P. (C.) L(IC.) VALERIANVS (NOB.) CAES.
(COR. (LIC.)) VALERIANVS CAES.
posthum: DIVO CAES. VALERIANO oder DIVO VALERIANO CAES.
SALONINUS (+ Herbst 260)
1.H. 258: P. (Licinius) Cornelius (Saloninus) Valerianus Nobilissimus Caesar
oder (P. Cornelius) Saloninus Gallienus Nobilissimus Caesar
Herbst 260: Imperator Saloninus Valerianus Augustus (auf Münzen
z.T. schon früher)
Prägung unter Valerian und Gallienus in Lugdunum, Rom und Asia
(Antiochia)
Legendentypen:
(P. LIC. COR.) SALONINVS VALERIANVS (NOB.) CAESAR mit wechselnden Kürzungen
IMP. SALONINVS VALERIANVS AVG. mit wechselnden Kürzungen
* (Iulia) Cornelia (Chrysogone) SALONINA Augusta (+
etwa IX. 268)
verheiratet mit Gallienus
> 254?: Mater Castrorum
Prägung unter Valerian und Gallienus in Rom (R), Lugdunum (L),
Mediolanum (M) und Asia (A) und in der Alleinherrschaft des Gallienus in
Rom (R), Mediolanum (M), Siscia (S) und Asia (A)
| Hauptlegenden: |
| CORNELIA SALONINA AVG. |
R |
| CORN. SALONINA AVG. |
R+M+A |
| SALONINA AVG. |
R+M+S+A |
Palmyrenisches Sonderreich vgl. Anhang 1
Gallisches Sonderreich vgl. Anhang 2
REGALIANUS (260)
Imperator Caesar P. C. Regalianus Augustus
kurzfristig Gegenkaiser in Dacia, Moesia und Pannonia superior
Prägung in Carnuntum
Legendentyp:
IMP. C. P. C. REGALIANVS AVG. mit diversen Kürzungen
* SULPICIA DRYANTILLA Augusta
verheiratet mit Regalianus
Legende:
SVLP. DRYANTILLA AVG.
MACRIANUS (senior) (260/61)
Imperator Caesar T.? Fulvius Macrianus Pius Felix Augustus?
kurzfristig Gegenkaiser im Osten?
Existenz von Münzen umstritten (schlechte Darstellung von Macrianus
Iunior?)
Legende gegebenenfalls wie Macrianus Iunior
MACRIANUS (Iunior) (260/61)
Imperator Caesar T. Fulvius Iunius Macrianus Pius Felix Augustus
kurzfristig mit seinem Bruder Quietus Gegenkaiser im Osten
| consul |
| I |
? |
| II(?) |
261 (nur im Osten) |
Prägung in Antiochia
Legende:
IMP. C. FVL. MACRIANVS P. F. AVG.
QUIETUS (260/61)
Imperator Caesar T. Fulvius Iunius Quietus Pius Felix Augustus
vgl. zum vorigen
| consul |
| I |
? |
| II(?) |
261 (nur im Osten) |
Prägung in Antiochia
Legende:
IMP. C. FVL. QVIETVS P. F. AVG.
AUREOLUS (etwa 262? und wieder 268)
Imperator Aureolus Augustus
Prägung in Mediolanum (Münzen antik?).
Legende:
IMP. (C.) AVREOLVS AVG.
DOMITIANUS (in Gallien)
Imperator C. Domitianus Pius Felix Augustus
nur eine vielleicht antike Münze belegt: IMP. C. DOMITIANVS P.F.
AVG.
SATURNINUS (unter Gallienus)
Imperator C. Iulius Saturninus Augustus
Nicht identisch mit dem nach Probus genannten Saturninus, Münze
von einem der beiden!
nur eine Aureus-Prägung eines Saturninus belegt: IMP. C. IVL.
SATURNINVS AVG.
CLAUDIUS [II.] GOTHICUS (IX/X. 268 - IX. 270)
Imperator Caesar M. Aurelius Claudius Pius Felix Invictus Augustus
> 268: Germanicus maximus
> 269: Gothicus maximus
> 270: Parthicus maximus
tribunicia potestas I (IX/X. -9. XII. 268), II (10. XII. 268
- 9. XII. 269), III (ab 10. XII. 269)
| consul |
| I |
269 |
| II |
nur irrtümlich! |
Prägung in Rom (R), Mediolanum (M), Siscia (S), Cyzicus (C) und
Antiochia (A); reiche posthume Prägung
| Hauptlegenden: |
| IMP. C. M. AVR. CLAVDIVS AVG. |
C |
| IMP. CLAVDIVS P.F. AVG. |
R+M+C+A |
| IMP. C. CLAVDIVS AVG. |
R+M+S+A |
| IMP. CLAVDIVS AVG |
R+M+S+C+A |
| DIVO CLAVDIO (OPTIMO (IMP.)) |
R+M+S+C+A |
Nur noch verschwindend geringe Aes-Prägung!
QUINTILLUS (IX. 270)
Imperator Caesar M. Aurelius Claudius Quintillus Invictus Pius Felix Augustus
Prägung in Rom (R), Mediolanum (M), Siscia (S) und Cyzicus (C)
| Hauptlegenden: |
| IMP. C. M. AVR. CL. QVINTILLVS AVG. |
R+S |
| IMP. QVINTILLVS P.F. AVG. |
C |
| IMP. QVINTILLVS AVG. |
M |
Keine Aes-Prägung!
AURELIANUS (IX. 270 - IX/X. 275)
Imperator Caesar L. Domitius Aurelianus Pius Felix Invictus Augustus
> 271: Germanicus maximus
> 272: Goticus maximus, Dacicus maximus (inoffiziell), Parthicus (Persicus)
maximus, Arabicus maximus (inoffiziell), Palmyrenicus maximus (inoffiziell)
(> 272?: Armeniacus, Adiabenicus ??)
> 273: Carpicus maximus
> 274: Restitutor orbis
tribunicia potestas I (IX/X. - 9. XII. 270), II (10. XII. 270
- 9. XII. 271) - V (10. XII. 273 - ? 274), VI (? 274 - 9. XII. 274), VII
(ab 10. XII. 274)
| consul |
| I |
271 |
| II |
274 |
| III |
275 |
Prägung in Rom (R), Lugdunum (L), Mediolanum (die Münze übersiedelt
nach Ticinum/Pavia) (MT), Siscia (SI), Serdica (SD), Cyzicus (C), Antiochia
(A) und Tripolis in Phoen. (T) und in einer nicht lokalisierten, wohl im
griechischen Teil Europas anzusetzenden Münzstätte (U)
| Hauptlegenden: |
| IMP. C. L. DOM. AVRELIANVS AVG. |
R+SI+SD |
| IMP. C. DOM. AVRELIANVS AVG. |
MT+SI+C |
| IMP. C. AVRELIANVS AVG. |
alle außer U |
| IMP. AVRELIANVS AVG. |
alle außer T |
| AVRELIANVS AVG. |
MT+SI+SD+C+A |
Mengenmäßig sehr geringe Aes-Prägung in R und ein As
in C
* ULPIA SEVERINA Augusta (+ nach IX./X. 275)
verheiratet mit Aurelianus
> etwa VIII. 274: Mater castrorum (et senatus et patriae)
Prägung unter Aurelian in Lugdunum, Rom, Ticinum, Siscia, Serdica,
Cyzicus und Antiochia
Hauptlegenden:
SEVERINA (in Antiochia z.T. auch noch P.F.) AVG.
Interregnum
Zwischen dem Ende Aurelians und dem Regierungsantritt des Tacitus kommt
es in Rom zu einer mengenmäßig bescheidenen Prägung von
Sesterzen und Dupondien mit GENIVS P.R. auf dem Avers und INT. VRB. S.C.
auf dem Revers. Es sind die letzten Sesterzen der römischen Münzprägung
(Einige andere Nominale noch unter Florianus, Probus, Carus!).
TACITUS (E. 275 - M. 276)
Imperator Caesar M. Claudius Tacitus Pius Felix (Invictus) Augustus
> Frühsommer 276: Gothicus maximus
tribunicia potestas I (XI./XII. - 9. XII. 275), II (10. XII.
275 - VII.(?) 276)
| consul |
| I |
273 |
| II |
275(?) |
| III |
276 |
Prägung in Rom (R), Gallien (G), Ticinum (T), Siscia (SI), Serdica
(SD) und Antiochia (A)
| Hauptlegenden: |
| IMP. C. M. CL. TACITVS P.F. AVG. |
G+R+SI+SD |
| IMP. C. M. CL. TACITVS P. AVG. |
R+T+SI+SD |
| IMP. C. M. CL. TACITVS AVG. |
Alle |
| IMP. C. CL. TACITVS AVG. |
G |
| IMP. CL. TACITVS AVG. |
G+R+T |
Keine Aes-Prägung!
FLORIANUS (M. - E. 276)
Imperator Caesar M. Annius Florianus Pius Felix (Invictus) Augustus
Prägung in Rom (R), Lugdunum (L), Ticinum (T), Siscia (SI), Serdica
(SD) und Cyzicus (C)
| Hauptlegenden: |
| IMP. C. M. AN. FLORIANVS P. F. AVG. |
L |
| IMP. C. M. AN. FLORIANVS P. AVG. |
T+SI+SD |
| IMP. C. M. ANN. FLORIANVS AVG. |
R+L+SI+SD |
| IMP. C. M. AN. FLORIANVS AVG. |
R+L+T+SI+SD |
| IMP. M. ANNIVS FLORIANVS AVG. |
T |
| IMP. C. FLORIANVS AVG. |
R+SI+SD |
Sehr geringe Aes-Prägung (nur Asse) in Rom.
PROBUS (Sommer 276 - Herbst 282)
Imperator Caesar M. Aurelius Probus Pius Felix Invictus Augustus
> 277: Gothicus
> X. 279: Gothicus maximus, Germanicus maximus
> X. 279: Parthicus/Persicus maximus, Medicus maximus (alle nicht auf
Münzen)
tribunicia potestas I (Sommer 276 - Sommer 277) - VII (ab Sommer
282)
| consul |
| I |
277 |
| II |
278 |
| III |
279 |
| IV |
281 |
| V |
282 |
Prägung in Rom (R), Lugdunum (L), Ticinum (T), Siscia (SI), Serdica
(SD), Cyzicus (C), Tripolis in Phoen. (TP) und Antiochia (A)
| Hauptlegenden: |
| IMP. C. M. AVR. PROBVS P.F. AVG. |
Alle |
| IMP. C. M. AVR. PROBVS AVG. |
Alle |
| IMP. C. PROBVS P.F. AVG. |
R+L+T+SI+SD+A |
| IMP. PROBVS P.F. AVG. |
R+L+T+SI+SD |
| IMP. C. PROBVS AVG. |
R+L+T+SI+SD |
| IMP. PROBVS AVG. |
R+L+SI+C |
| PROBVS P.F. AVG. |
R+SI |
| PROBVS AVG. |
R+SI |
| VIRTVS PROBI AVG. |
R+L+T+SI+SD+C |
Geringe Aes-Prägung in Rom.
BONOSUS (280/81)
kurzfristig Gegenkaiser in Köln, echte Münzen vorhanden??
Legendentyp:
(M.C. oder P. M.) BONOSVS (AVG. oder VA.)
SATURNINUS (281)
Imperator Caesar C. Iulius Saturninus Augustus
kurzfristig Gegenkaiser in Syria
Nicht identisch mit dem vor Claudius Gothicus genannten Saturninus,
Münze von einem der beiden!
nur eine Aureus-Prägung eines Saturninus belegt: IMP. C. IVL.
SATURNINVS AVG.
CARUS (VIII/IX. 282 - VII/VIII. 283)
Imperator Caesar M. Aurelius Carus Pius Felix Invictus Augustus
> vor V. 283: Germanicus (maximus)
> 283: Persicus (Parthicus) maximus
> auf Münzen aus Siscia: Deus et Dominus
tribunicia potestas I (IX/X. 282 - I?. 283), II (ab I?. 283)
| consul |
| I (suff.) |
282 oder früher |
| II |
283 |
Prägung in Rom (R), Lugdunum (L), Ticinum (T), Siscia (SI), Serdica
(SD), Cyzicus (C), Antiochia (A) und Tripolis (TR)
| Hauptlegenden: |
| IMP. C. M. AVR. CARVS P.F. AVG. |
alle |
| IMP. C. M. AVR. KARVS P.F. AVG. |
TR |
| IMP. C. M. AVR. CARVS AVG. |
R+L+SI+C |
| IMP. C. CARVS P.F. AVG. |
TR |
| IMP. CARVS P.F. AVG. |
R+L+T+SI |
Geringe Aes-Prägung in Rom.
Posthume Prägungen mit DIVO CARO (AVG. oder PARTHICO oder PERS.
oder PIO) in fast allen Münzstätten.
NUMERIANUS (VII/VIII?. 283 - XI. 284)
Ende 282: M. Aurelius Numerianus Nobilissimus Caesar
VII/VIII?. 283: Imperator Caesar M. Aurelius Numerianus Pius Felix
(Invictus) Augustus
> vor V. 283: Germanicus maximus
> 283: Persicus maximus
> 284: Britannicus maximus
tribunicia potestas I (IX?. 283 - 31. XII. 283), II (ab 1. I.
284)
Prägung unter Carinus und als Augustus in Rom (R), Lugdunum (L),
Ticinum (T), Siscia (SI), Cyzicus (C), Antiochia (A) und Tripolis (TR)
| Hauptlegenden: |
| als Caesar: |
| IMP. C. M. AVR. NVMERIANVS NOB. C. |
A+TR |
| M. AVR. NVMERIANVS NOB. C. |
R+L+T+SI+A |
| M. AVR. NVMERIANVS CAES. |
R+L |
| M. AVR. NVMERIANVS C. |
R |
| NVM(A)ERIANVS NOB. CAES. |
C+A (in A nur NVMAE..) |
| als Augustus: |
| IMP. C. M. AVR. NVMERIANVS P.F. AVG. |
L+A+TR |
| IMP. C. M. AVR. NVMERIANVS AVG. |
L |
| IMP. C. NVMERIANVS P.F. AVG. |
R+L+SI+C+A |
| IMP. NVMERIANVS P.F. AVG. |
R+L+T+SI+A |
| IMP. C. NVMERIANVS AVG. |
R+L |
| IMP. NVMERIANVS AVG. |
R+L+SI |
Posthume Prägung in Rom: DIVO NVMERIANO (AVG.)
CARINUS (Frühjahr 283 - VIII/IX 285)
Ende 282: M. Aurelius Carinus Nobilissimus Caesar
Frühjahr 283: Imperator Caesar M. Aurelius Carinus Pius Felix
Invictus Augustus
> vor V. 283: Germanicus maximus
> 283: Persicus maximus
> M. 284: Britannicus maximus
tribunicia potestas I (1. I. 283 - 31. XII. 283) - III (ab 1.
I. 285)
| consul |
| I |
283 |
| II |
284 |
| III(?) |
285 (nur im Westen) |
Prägung unter Carinus und als Augustus in Rom (R), Lugdunum (L),
Ticinum (T), Siscia (SI), Cyzicus (C), Antiochia (A) und Tripolis (TR)
| Hauptlegenden: |
| als Caesar: |
| IMP. C. M. AVR. CARINVS NOB. C. |
A+TR |
| M. AVR. CARINVS NOB. CAES. |
R+T+SI+C |
| M. AVR. CARINVS NOB. C. |
R+T |
| CARINVS NOBIL. CAES. |
L |
| als Augustus: |
| IMP. C. M. AVR. CARINVS P.F. AVG. |
R+T+SI+C+A+TR |
| IMP. C. M. AVR. CARINVS AVG. |
R+L |
| IMP. CARINVS P.F. AVG. |
R+L+T |
Geringe Aes-Prägung in Rom.
* MAGNIA URBICA Augusta (+ VIII/IX. 285)
verheiratet mit Carinus
VII/VIII?. 283: Mater castrorum, senatus ac patriae
Prägung unter Carinus in Rom (R), Lugdunum (L), Ticinum (T) und
Siscia (SI)
| Hauptlegenden: |
| MAGNIAE VRBICAE AVG. |
SI |
| MAGNIA VRBICA AVG. |
R+L+T+SI |
| MAGN. VRBICA AVG. |
R |
* NIGRINIANUS (+ 284/85)
Enkel des Carus, Sohn des Carinus?, nur als Divus Nigrinianus
Prägung in Rom
Legende:
DIVO NIGRINIANO
M. AURELIUS IULIANUS (VII/VIII. 283 - Anf. 285)
Imperator M. Aurelius Iulianus Pius Felix Augustus
Usurpator in Pannonia
Prägung in Siscia
Legenden:
IMP. C. (M. AVR.) IVLIANVS P.F. AVG.
DIOCLETIANUS (20. XI. 284 - 1. V. 305, + XII. 313?)
Imperator Caesar C. Aurelius Valerius Diocletianus Pius Felix Invictus
Augustus
ab 1. V. 305: Senior Augustus
> 285: Germanicus maximus, Sarmaticus maximus
> 287: Germanicus maximus II und III
> 288: Germanicus maximus IV
> 289: Sarmaticus maximus II
> 293: Germanicus maximus V
> 293?: Gothicus maximus (bis 296/7 verwendet)
> 294: Sarmaticus maximus III
> 295?: Persicus maximus
> 296/7?: Britannicus maximus, Carpicus maximus
> 298: Armenicus maximus, Medicus maximus, Adiabenicus maximus, Persicus
maximus II
> 299/300: Sarmaticus maximus IV
> 300/1: Germanicus maximus VI
tribunicia potestas I (20. XI. - 9. XII. 284), II (10. XII.
284 - 9. XII. 285) - XXII (ab 10. XII. 304)
| consul |
| I (suff.) |
283 (284?) |
| II |
285 |
| III |
287 |
| IV |
290 |
| V |
293 |
| VI |
296 |
| VI |
299 |
| VII |
299 |
| VIII |
303 |
| IX |
304 |
| X |
308 |
imperator I (20. XI. 284 - 19. XI. 285) jährlich erneuert
bis XXI (20. XI. 304 - 1. V. 305)
Vor der Münzreform:
Prägung in Rom (R), Lugdunum (L), Treviri (TR), Ticinum (TI),
Siscia (SI), Heraclea (H), Cyzicus (C), Tripolis (TP) und Antiochia (A)
| Hauptlegenden: |
| IMP. C. C. VAL. DIOCLETIANVS P.F. AVG. |
Alle außer TR |
| IMP. C. C. VAL. DIOCLETIANVS P. AVG. |
R+L+SI |
| IMP. C. C. VAL. DIOCLETIANVS AVG. |
R+L+TI+SI+C+TP |
| IMP. C. VAL. DIOCLETIANVS P.F. AVG. |
L+TI+SI+A |
| IMP. C. VAL. DIOCLETIANVS AVG. |
TI |
| IMP. C. DIOCLETIANVS P.F. AVG. |
R+L+SI |
| IMP. C. DIOCLETIANVS P. AVG. |
L |
| IMP. C. DIOCLETIANVS AVG. |
L+SI |
| IMP. DIOCLETIANVS P.F. AVG. |
R+L+TI |
| IMP. DIOCLETIANVS P. AVG. |
L |
| IMP. DIOCLETIANVS AVG. |
R+L+TR |
| DIOCLETIANVS P.F. AVG. |
R+L+TR+TI |
| DIOCLETIANVS AVGVSTVS |
R+L+C+A |
| DIOCLETIANVS AVG. |
L+TR+A |
Nach der Münzreform:
Prägung in Londinium, Treviri,
Lugdunum, Ticinum,
Aquileja, Roma,
Karthago, Siscia,
Serdica, Thessalonica,
Heraclea, Nicomedia,
Cyzicus, Antiochia
und Alexandria.
Hauptlegenden:
IMP. DIOCLETIANVS (P.(F.)) AVG.
IMP. C. (C.) VAL. DIOCLETIANVS P.(F.) AVG.
DIOCLETIANVS (P.F.) AVG(VSTVS)
nach dem Rücktritt: vorwiegend Legenden mit D.N.
DIOCLETIANO ... SEN. AVG.
L. DOMITIUS DOMITIANUS (297)
Imp. Caesar L. Domitius Domitianus Augustus
kurzfristig Gegenkaiser in Ägypten
Prägung in Alexandria
Legenden:
DOMITIANVS AVG. (AVR + ARG)
IMP. C. LVCIVS. DOMITIVS DOMITIANVS AVG. (AES)
IMP. C. L. DOMITIVS DOMITIANVS AVG. (AES)
MAXIMIANUS HERCULIUS (X/XII. 285 - VII?. 310)
ab X/XII. 285: Aurelius Valerius Maximianus Nobilissimus Caesar
ab 1. IV. 286: Imperator Caesar M. Aurelius Valerius Maximianus Pius
Felix Augustus, Herculius
ab 1. V. 305: Senior Augustus
ab 307 wieder: Imperator Caesar M. Aurelius Valerius Maximianus Pius
Felix Augustus
> 287: Germanicus maximus I und II
> 288: Germanicus maximus III
> 289: Sarmaticus maximus II
> 293: Germanicus maximus IV
> 293?: Gothicus maximus (bis 296/7 verwendet)
> 294: Sarmaticus maximus III
> 295?: Persicus maximus
> 296/7?: Britannicus maximus, Carpicus maximus
> 298: Armenicus maximus, Medicus maximus, Adiabenicus maximus, Persicus
maximus II
> 299/300: Sarmaticus maximus IV
> 300/1: Germanicus maximus V
tribunicia potestas I (1. IV. - 9. XII. 286) - VIII (10. XII.
292 - 28. III. 293), IX (1. III. - 9. XII. 293), X (10. XII. 293 - 9. XII.
294) - XXI (ab 10. XII. 304)
| consul |
| I |
287 |
| II |
288 |
| III |
290 |
| IV |
293 |
| V |
297 |
| VI |
299 |
| VII |
303 |
| VIII |
304 |
| IX |
ab Sommer 307 (nur in Reichsteilen des Constantinus und des Maxentius
anerkannt |
imperator I (1. IV. 286 - 31. III. 287) - VI (1. IV. 292), VII
(1. IV. 292 - 28. II. 293), VIII (1. - 31. III. 293), dann wieder jährlich
erneuert IX (1. IV. 293 - 31. III. 294) - XX (1. IV. - 1. V. 305)
Vor der Münzreform:
Prägung in denselben Münzstätten wie Diocletianus (vgl.
dort)
| Hauptlegenden: |
| IMP. C. M. AVR. VAL. MAXIMIANVS P.F. AVG. |
TI+SI+A+TP |
| IMP. C. M. A. VAL. MAXIMIANVS P.F. AVG. |
TI+SI |
| IMP. C. M. A. VAL. MAXIMIANVS P. AVG. |
SI |
| IMP. C. M. A. VAL. MAXIMIANVS AVG. |
TI+SI |
| IMP. C. VAL. MAXIMIANVS P.F. AVG. |
L+SI |
| IMP. C. VAL. MAXIMIANVS AVG. |
L |
| IMP. C. MAXIMIANVS P.F. AVG. |
L+SI |
| IMP. MAXIMIANVS P.F. AVG. |
R+L+TI |
| IMP. MAXIMIANVS P. AVG. |
L |
| IMP. MAXIMIANVS AVG. |
R+L+TR |
| MAXIMIANVS P.F. AVG. |
R+L+TR+TI+A |
| MAXIMIANVS P. AVG. |
L+TR |
| MAXIMIANVS AVGVSTVS |
R+C+A |
| MAXIMIANVS AVG. |
TR |
Nach der Münzreform:
Prägung in Londinium, Treviri,
Lugdunum, Ticinum,
Aquileja, Roma,
Karthago, Siscia,
Serdica, Thessalonica,
Heraclea, Nicomedia,
Cyzicus, Antiochia
und Alexandria.
Hauptlegenden:
ACHTUNG: Maximianus Herculius und Galerius Maximianus verwenden
- allerdings zu verschiedenen Zeiten - z.T. die gleichen Legenden!
MAXIMIANVS (P.(F.)) AVG.
IMP. MAXIMIANVS (P.F.) AVG.
IMP. C. MAXIMIANVS P.(F.) AVG.
IMP. C.M.A. MAXIMIANVS P.(F.) AVG.
nach dem Rücktritt 305 bis 307:
vorwiegend Legendentyp D.N. MAXIMIANO ... SEN. AVG.
ab 307:
vorwiegend Legendentyp IMP. C. MAXIMIANVS P.F. SEN. AVG.
AMANDUS (285/86)
Imperator C. C. (oder Imperator S.) Amandus Pius Felix Augustus
kurzfristig Gegenkaiser in Gallien
kaum echte Münzen belegt
Legende:
IMP. (C. C. oder S.) AMANDVS P.F. AVG.
Britannisches Sonderreich vgl. Anhang 3
CONSTANTIUS [I. Chlorus] (1. III. 293 - 25. VII. 306)
ab 1. III. 293: Flavius Valerius Constantius Nobilissimus Caesar
ab 1. V. 305: Imperator Caesar C. (oder M.) Flavius Valerius Constantius
Augustus
tribunicia potestas nie auf Münzen
Vor der Münzreform:
Prägung in Rom (R), Lugdunum (L), Treviri (TR), Ticinum (TI),
Siscia (SI), Cyzicus (C) und Antiochia (A) (in TI - A nur wenige Prägungen!)
| Legenden: |
| FL. VAL. CONSTANTIVS NOB. CAES. |
R+TI+C+A |
| FL. VAL. CONSTANTIVS NOB. CA. |
R |
| FL. VAL. CONSTANTIVS NOB. C. |
R+L+TI+SI+A |
| CONSTANTIVS NOB. CAES. |
R+TR |
| CONSTANTIVS NOB. C. |
R+L+TR |
Nach der Münzreform:
Prägung in Londinium, Treviri,
Lugdunum, Ticinum,
Aquileja, Roma,
Ostia, Karthago,
Siscia, Serdica,
Thessalonica, Heraclea,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria.
Hauptlegenden:
als Caesar:
CONSTANTIVS (NOB.) C(AES(AR)
CONSTANTIVS NOB(IL.) C (AES).
FL. VAL. CONSTANTIVS N(OB(IL(IS(SIMVS)))). C (AES).
als Augustus:
CONSTANTIVS (P.F.) AVG.
IMP. (C.(FL. VAL.)) CONSTANTIVS (P.F.) AVG.
Geringe posthume Prägung.
GALERIUS (21. V?. 293 - V. 311)
ab 21. V. 293 (oder schon 1. III. 293?): C. Galerius Valerius Maximianus
Nobilissimus Caesar
ab 1. V. 305: Imperator Caesar Galerius Valerius Maximianus Pius Felix
Invictus Augustus
tribunicia potestas nie auf Münzen
Vor der Münzreform:
Prägung in Roma (R), Lugdunum (L), Treviri (TR), Ticinum (TI),
Siscia (SI), Cyzicus (C) und Antiochia (A) (in TI - A nur wenige Prägungen!)
| Legenden: |
| IMP. C. GAL. VAL. MAXIMIANVS NOB. CAES. |
C |
| GAL. VAL. MAXIMIANVS NOB. CAES. |
R+TI+C+A |
| GAL. VAL. MAXIMIANVS NOB. C. |
R+L+TI+SI |
| MAXIMIANVS NOB. CAES. |
R+TR |
| MAXIMIANVS NOB. C. |
R+L+TR+TI |
Nach der Münzreform:
Prägung in Londinium, Treviri,
Lugdunum, Ticinum,
Aquileja, Roma,
Ostia, Karthago,
Siscia, Serdica,
Thessalonica, Heraclea,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria.
Hauptlegenden:
als Caesar:
(C. VAL.) MAXIMIANVS NOB. C (AES).
GAL. VAL. MAXIMIANVS N(OB). C(AES.)
MAXIMIANVS N(OB(IL)). C (AES).
als Augustus (Vorsicht wegen z.T. gleicher Legenden wie Maximianus):
IMP. (C. (GAL. VAL.)) MAXIMIANVS P.F. AVG.
MAXIMIANVS (P.F.) AVG(VSTVS)
Geringe posthume Prägung.
* GALERIA VALERIA Augusta(+ 314)
Tochter des Diocletian, verheiratet mit Galerius
XI. 308?: Mater castrorum
Prägung unter Galerius in Siscia,
Serdica, Thessalonica,
Heraclea, Nicomedia,
Cyzicus, Antiochia
und Alexandria.
Legende:
GAL(ER). VALERIA AVG.
MAXIMINUS DAIA (1. V. 305 - Spätsommer 313)
ab 1. V. 305: Galerius Valerius Maximinus Nobilissimus Caesar
ab 1. V. 310?: Imperator Caesar Galerius Valerius Maximinus Pius Felix
Augustus
> 305: Propagator orbis terrarum
Prägung in Londinium, Treviri,
Lugdunum, Ticinum,
Aquileja, Roma,
Ostia, Karthago,
Siscia, Serdica,
Thessalonica, Heraclea,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria.
Hauptlegenden:
als Caesar:
(GAL. VAL.) MAXIMINVS N(OB(ILIS(SIMVS))). C (AES).
als Filius Augustorum:
MAXIMINVS FIL. AVGG.
als Augustus:
IMP. (C. (GAL. VAL.)) MAXIMINVS (P.F.) AVG.
MAXIMINVS (P.F.) AVG(VSTVS)
SEVERUS [II.] (1. V. 305 - III/IV. 307, + IX. 307)
ab 1. V. 305: Flavius Valerius Severus Nobilissimus Caesar
ab VIII. 306: Imperator Severus Pius Felix Augustus
Prägung in Londinium, Treviri,
Lugdunum, Ticinum,
Aquileja, Roma,
Karthago, Siscia,
Serdica, Heraclea,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria.
Hauptlegenden:
als Caesar:
FL(A). VAL. SEVERVS NOB(IL.) C (AES).
SEVERVS NOB(IL(IS(SIMVS) C(AES(AR))
als Augustus:
IMP. (C. (FL(A) VAL.)) SEVERVS (P.F.) AVG.
SEVERVS (P.F.) AVG(VST(VS)))
MAXENTIUS (28. X. 306 - 28. X. 312)
ab 28. X. 306: Maxentius Princeps Invictus (auf frühen Münzen
Karthagos: Nobilissimus Caesar)
ab IV?. 307: M. Aurelius Valerius Maxentius Pius Felix Invictus (et
Aeternus) Augustus
Prägung in Treviri, Lugdunum,
Ticinum, Aquileja,
Roma, Ostia
und Karthago.
Hauptlegenden:
als Princeps/Caesar:
(D.N.) MAXENTIVS PRINC. (INVICT.)
(M. AVR.) MAXENTIVS NOB. CAES.
als Augustus:
IMP. (C. (M. VAL.)) MAXENTIVS (P.F.) AVG.
MAXENTIVS P.F. (INV(IC).) AVG.
* Valerius ROMULUS (+ 309)
Sohn des Maxentius, ab 309: Divus Romulus
posthume Prägung unter Maxentius in Roma
und Ostia.
Legendentyp:
... DIVO ROMVLO N.V. FIL. ...
L. DOMITIUS ALEXANDER (IV. 308 - Ende 309/10)
Imperator C. L. Domitius Alexander Pius Felix Invictus Augustus
kurzfristig Gegenkaiser in Nordafrika
Prägung in Karthago
Legende:
IMP. (C.) ALEXANDER P.F. AVG.
LICINIUS (11. XI. 308 - 19. IX. 324)
Imperator Caesar C. Valerius Licinianus Licinius Pius Felix Invictus Augustus
ab 320?: Dominus noster Iovius Licinius Invictus semper Augustus
Prägung in Treviri, Lugdunum,
Arelate, Londinium,
Ticinum, Aquileja,
Roma, Ostia,
Siscia, Serdica,
Thessalonica, Heraclea,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria
Wichtigste Legenden:
IMP. LICINIVS P.(F.) AVG.
IMP. LICINIVS AVG.
IMP. C. VAL. LICIN. LICINIVS P.F. AVG
LICINIVS P.(F.) AVG.
VAL. LICINIVS P.F. AVG.
* LICINIUS IUNIOR (abgesetzt IX. 324,+ 326)
ab 1. III. 317: Dominus noster Valerius Licinianus Licinius Iunior Nobilissimus
Caesar
im Osten auch: Valerius Constantinus Licinianus Licinius Nob. C.
im Westen auch: Flavius Licinius Nob. C.
Prägung in Treviri, Lugdunum,
Arelate, Londinium,
Ticinum, Aquileja,
Roma, Ostia,
Siscia, Serdica,
Thessalonica, Heraclea,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria
Wichtigste Legenden:
LICINIVS IVN. NOB. C(AES.)
D.N. VAL. LICIN. LICINIVS NOB.C.
VAL. LICINIVS NOB.CAES.
LICINIVS NOB. CAES(AR)
VALENS (8. X. 314 (316?) - Ende 314 (Anf. 317?))
Imperator C. Aurelius Valerius Valens Pius Felix Augustus
Prägung in Alexandria
Legende:
IMP. C. AVR. VAL. VALENS P.F. AVG.
MARTINIANUS (VII. 324 - IX. 324, +325)
Imperator Caesar Mar. Martinianus Pius Felix Augustus
Prägung in Cyzicus und Nicomedia
Legende:
D.N. (M.) MARTINIANVS (oder -O) P.F. AVG. (Nicomedia)
IM. CS. MAR. MARTINIANVS P.F. AVS.(!) (Cyzicus)
CONSTANTINUS [I.] (25. VII. 306 - 22. V. 337)
ab VII. 306: Flavius Valerius Constantinus Nobilissimus Caesar
ab Spätsommer? 307: Imperator Constantinus Pius Felix Invictus
Augustus (ab 324 statt Invictus meist Victor)
> Anf. 309?: Filius Augustorum
> 29. XII. 312: Maximus Augustus, Triumphator omnium gentium, Restitutor
libertatis, Restitutor totius orbis
Prägung in Londinium, Arelate,
Lugdunum, Treviri,
Ticinum, Roma,
Ostia, Karthago
Siscia, Sirmium,
Serdica, Thessalonica,
Heraclea, Constantinopolis,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria
Hauptlegenden:
als Caesar 306/07:
CONSTANTINVS NOB. C(AES(AR))
CONSTANTINVS NOBIL(I). C.
FL. VAL. CONSTANTINVS NOB. C(AES(AR))
als Filius Augustorum 308/09:
CONSTANTINVS FIL. AVG(G.)
FL. VAL. CONSTANTINVS FIL. AVG.
als Augustus 309-337:
CONSTANTINVS AVG.
CONSTANTINVS P.(F.) AVG.
IMP. (C.) CONSTANTINVS (MAX.) AVG.
IMP. (C.) CONSTANTINVS P.(F.) AVG.
* HELENA (+ E. 329)
verh?. m. Constantius I., Mutter Constantins
ab etwa 325: Flavia Iulia Helena Augusta
Prägung unter Constantinus in Londinium,
Arelate, Lugdunum,
Treviri, Ticinum,
Roma, Siscia,
Sirmium, Thessalonica,
Heraclea, Constantinopolis,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria
Hauptlegenden:
FL. IVL. HELENA(E) AVG.
FL. HELENA AVGVSTA
* THEODORA (+ etwa 330/37)
verheiratet mit Constantius Chlorus, Stiefmutter Constantins
ab ?: Flavia Maxima Theodora Augusta
Prägung unter Constantinus? und seinen Söhnen
Legendentyp:
FL. MAX. THEODORA (AVG.)
* FAUSTA (+ Sommer 326)
Tochter des Maximianus, verheiratet mit Constantin
ab 307?: Nobilissima Femina
ab 325?: Flavia Maxima Fausta Augusta
Prägung unter Constantinus I.
Legende:
FAVSTAE NOBILISSIMAE FEMINAE
späterer Legendentyp:
FL(AV.) MAX. FAVSTA AVG.
* CRISPUS (+ III?. 326)
ab 1. III. 317: C. Flavius Iulius (oder Valerius oder Claudius) Crispus
Nobilissimus Caesar
Prägung unter Constantinus I. in Londinium,
Arelate, Lugdunum,
Treviri, Ticinum,
Roma, Siscia,
Sirmium, Thessalonica,
Heraclea, Constantinopolis,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria
Hauptlegenden:
CRISPVS NOB. C (AES).
IVL. CRISPVS N(OB). C(AES.)
FL. IVL. CRISPVS NOB. C (AES).
D.N. FL. IVL. CRISPVS NOB. CAES.
URBS ROMA / CONSTANTINOPOLIS
Im Zusammenhang mit der Verlegung der kaiserlichen Residenz nach Constantinopolis
kommt es ab 330 zu einer reichen Aes-Prägung ohne Kaiserportraits
mit Darstellung der Stadtpersonifikationen von Roma bzw. Constantinopolis
auf dem Avers.
Legenden:
VRBS ROMA
CONSTANTINOPOLIS
* DELMATIUS (+ IX?. 337)
ab 18. IX. 335: Flavius Delmatius Nobilissimus Caesar
Prägung unter Constantinus I. in Arelate,
Lugdunum, Treviri,
Ticinum, Roma,
Siscia, Thessalonica,
Heraclea, Constantinopolis,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria
Hauptlegenden:
FL. DELMATIVS NOB. C (AES).
FL. IVL. DELMATIVS NOB. C.
* HANNIBALLIANUS (+ IX?. 337)
ab 18. IX. 335: Flavius Claudius Hannibal(l)ianus, rex regum et Ponticarum
gentium
Prägung unter Constantinus I. in Constantinopolis
Legendentyp:
FL. (H)ANNIBALLIANO REGI
CONSTANTINUS [II.] (9. IX. 337 - Anf. IV. 340)
ab 1. III. 317: Flavius Claudius (oder selten Iulius) Constantinus Iunior
Nobilissimus Caesar
ab 9. IX. 337: Flavius Claudius Constantinus Pius Felix Augustus
Prägung unter Constantinus I. bzw. als Augustus in Arelate,
Lugdunum, Treviri,
Aquileja, Roma,
Siscia, Thessalonica,
Heraclea, Constantinopolis,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria
Hauptlegenden:
als Caesar:
CONSTANTINVS IVN. N(OB). C (AES).
D.N. CONSTANTINVS IVN. NOB. C (AES).
FL. CL. CONSTANTINVS IVN. N(OB). C (AES).
als Augustus:
CONSTANTINVS IVN. AVG.
FL. CL. CONSTANTINVS P.(F.) AVG.
CONSTANS (9. IX. 337 - 18. I. 350)
ab 25. XII. 333: Flavius Constans Nobilissimus Caesar
ab 9. IX. 337: Flavius Iulius Constans Pius Felix Augustus
Prägung unter Constantinus I. bzw. als Augustus in Arelate,
Lugdunum, Treviri,
Aquileja, Roma,
Siscia, Thessalonica,
Heraclea, Constantinopolis,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria
Hauptlegenden:
als Caesar:
FL. IVL. CONSTANS NOB. C (AES).
FL. CONSTANS NOB. C (AES).
FL. CONSTANS BEA. C (AES).
CONSTANS NOB. CAES.
als Augustus:
(D.N.) CONSTANS P.F. AVG.
D.N. FL. CONSTANS AVG.
FL. IVL. CONSTANS (P.F.) AVG.
CONSTANTIUS [II.] (9. IX. 337 - 3. XI. 361)
ab 8. XI. 324: Flavius Iulius Constantius Nobilissimus Caesar
ab 9. IX. 337: Flavius Iulius Constantius Pius Felix Augustus (auch
... Maximus Augustus)
Prägung unter Constantinus I. bzw. als Augustus in Arelate,
Lugdunum, Ambianum
(350-354), Treviri, Aquileja,
Roma, Siscia,
Sirmium, Thessalonica,
Heraclea, Constantinopolis,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria
Hauptlegenden:
als Caesar:
CONSTANTIVS NOB. C (AES).
D.N. CONSTANTIVS NOB. C (AES).
FL. IVL. CONSTANTIVS NOB. C (AES).
als Augustus:
CONSTANTIVS P.F. AVG.
D.N. CONSTANTIVS (P.F.) AVG.
FL. IVL. CONSTANTIVS (P.F.) AVG.
* CONSTANTIUS GALLUS (+ E. 354)
ab 15. III. 351: Dominus noster Constantius Iunior Nobilissimus Caesar
oder Flavius Claudius Constantius Nobilissimus Caesar
Prägung unter Constantius II. in Arelate,
Lugdunum, Ambianum,
Treviri, Aquileja,
Roma, Siscia,
Sirmium, Thessalonica,
Heraclea, Constantinopolis,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria.
Hauptlegenden:
D.N. CONSTANTIVS NOB. C (AES).
D.N. FL. CL. CONSTANTIVS NOB. CAES.
D.N. CONSTANTIVS IVN. NOB. C (AES).
FL. IVL. CONSTANTIVS NOB. CAES.
CONSTANTIVS CAESAR
MAGNENTIUS (18. I. 350 - 10. VIII. 353)
Dominus noster Magnentius Pius Felix Augustus oder Imperator Caesar (Magnus)
Magnentius Augustus (auch Flavius Magnentius)
Prägung in Lugdunum, Arelate,
Ambianum, Treviri,
Aquileja, Roma
und Siscia.
Hauptlegenden:
IM. CAE. MAGNENTIVS AVG.
D.N. MAGNENTIVS (P.F.) AVG.
DECENTIUS (+ X. 353)
Dominus noster (Flavius) Magnus Decentius Nobilissimus Caesar
Prägung in Lugdunum, Arelate,
Ambianum, Treviri,
Aquileja, Roma
und Siscia
Hauptlegenden:
D.N. DECENTIVS (FORT.) CAES(AR)
D.N. DECENTIVS NOB. CAES.
MAG. DECENTIVS NOB. CAES.
NEPOTIANUS (3. - 30. VII. 350)
Dominus noster Iulius Nepotianus Pius Felix Augustus oder Flavius Popilius
Nepotianus Augustus
Prägung in Rom
Legende:
FL. POP. NEPOTIANVS P.F. AVG.
VETRANIO (1. III. - 25. XII. 350, + 356)
Dominus noster Vetranio Pius Felix Augustus
Prägung in Siscia und Thessalonica
Legende:
D.N. VETRANIO P.F. AVG.
IULIANUS [Apostata] (II?. 360 - 26/27. VI. 363)
ab 6. XI. 355: Flavius Iulianus Nobilissimus Caesar
ab II?. 360: Imperator Caesar Dominus noster Flavius Claudius Iulianus
Pius Felix Invictus Augustus
Prägung in Arelate, Lugdunum,
Aquileja, Roma,
Siscia, Sirmium,
Thessalonica, Heraclea,
Constantinopolis, Nicomedia,
Cyzicus, Antiochia
und Alexandria
Hauptlegenden:
als Caesar:
CL. IVLIANVS NOB. C (AES).
D.N. FL. CL. IVLIANVS N(OB). C (AES).
D.N. CL. IVLIANVS N(OB). C (AES).
FL. CL. IVLIANVS NOB. C.
IMP. IVLIANVS N(OB). C (AES).
als Augustus:
D.N. CL. IVLIANVS AVG.
D.N. FL. CL. IVLIANVS P. (P.) (F.) AVG.
D.N. IVLIANVS P.F. AVG.
D.N. IVLIANVS P.P. AVG.
IOVIANUS (27. VI. 363 - 17. II. 364)
Dominus noster (Flavius) Iovianus Pius Felix Augustus
Prägung in Arelate, Lugdunum,
Aquileja, Roma,
Siscia, Sirmium,
Thessalonica, Heraclea,
Constantinopolis, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria
Legendentyp:
D.N. IOVIANVS P.F. (oder PERP.) AVG.
VALENTINIANUS [I.] (25. II. 364 - 17. XI. 375)
Flavius Valentinianus Pius Felix Augustus
Prägung in Arelate, Lugdunum,
Treviri, Mediolanum,
Aquileja, Roma,
Siscia, Sirmium,
Thessalonica, Heraclea,
Constantinopolis, Nicomedia,
Cyzicus, Antiochia
und Alexandria
Hauptlegende:
D.N. VALENTINIANVS (P.F.) AVG.
(ACHTUNG: Valentinianus II. verwendet dieselbe Legende!)
VALENS (28. III. 364 - 9. VIII. 378)
Imperator Caesar Dominus noster Flavius Valens Augustus
Prägung in Arelate, Lugdunum,
Treviri, Mediolanum,
Aquileja, Roma,
Siscia, Sirmium,
Thessalonica, Heraclea,
Constantinopolis, Nicomedia,
Cyzicus, Antiochia
und Alexandria
Hauptlegende:
D.N. VALENS P.(F.) AVG.
PROCOPIUS (IX. 365 - V. 366)
Dominus noster Procopius Pius Felix Augustus
Prägung in Heraclea, Constantinopolis,
Cyzicus und Nicomedia.
Legende:
D.N. PROCOPIVS P.F. AVG.
GRATIANUS (24. VIII. 367 - 25. VIII. 383)
Imperator Caesar Flavius Gratianus Pius Felix Augustus
Prägung in Arelate, Lugdunum,
Treviri, Mediolanum,
Aquileja, Roma,
Siscia, Sirmium,
Thessalonica, Heraclea,
Constantinopolis, Nicomedia,
Cyzicus, Antiochia
und Alexandria
Hauptlegende:
D.N. GRATIANVS (P.F.) AVG.
VALENTINIANUS [II.] (22. XI. 375 - 15. V. 392)
Dominus noster Valentinianus Pius Felix Augustus
Prägung in Arelate, Lugdunum,
Treviri, Mediolanum,
Aquileja, Roma,
Siscia, Sirmium,
Thessalonica, Heraclea,
Constantinopolis, Nicomedia,
Cyzicus, Antiochia
und Alexandria
Hauptlegende:
D.N. VALENTINIANVS P.F. AVG. (ACHTUNG: Valentinianus I. verwendet dieselbe
Legende!)
D.N. VALENTINIANVS IVN. P.F. AVG.
THEODOSIUS [I.] (19. I. 379 - 17. I. 395)
Dominus noster Flavius Theodosius Pius Felix Augustus
Prägung in Londinium(??), Arelate,
Lugdunum, Treviri,
Mediolanum, Aquileja,
Roma, Siscia,
Sirmium, Thessalonica,
Heraclea, Constantinopolis,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria
Legende:
D.N. THEODOSIVS P.F. AVG.
* AELIA FLACILLA Augusta (+ 388)
verheiratet mit Theodosius I., M. v. Arcadius u. Honorius
Prägung unter Theodosius I. in Siscia,
Thessalonica, Heraclea,
Constantinopolis, Cyzicus,
Nicomedia, Antiochia
und Alexandria
Legende:
AEL. FLACILLA AVG.
MAGNUS MAXIMUS (Frühjahr 383 - Sommer 388)
Dominus noster Magnus Maximus Pius Felix Augustus
Prägung in Londinium(??), Treviri,
Lugdunum, Arelate,
Mediolanum, Aquileja
und Roma.
Hauptlegende:
D.N. MAG. MAXIMVS P.F. AVG.
FLAVIUS VICTOR (384 - Sommer 388)
Dominus noster Flavius Victor Pius Felix Augustus
Prägung unter Magnus Maximus in denselben Münzstätten
Legende:
D.N. FL. VICTOR P.F. AVG.
EUGENIUS (22. VIII. 392 - 6. IX. 394)
Dominus noster (Flavius) Eugenius Pius Felix Augustus
Prägung in Treviri, Arelate,
Lugdunum, Mediolanum,
Aquileja und Roma.
Legende:
D.N. EVGENIVS P.F. AVG.
ARCADIUS (19. I. 383 - 1. V. 408)
Dominus noster Flavius Arcadius Pius Felix Augustus
Prägung in Treviri, Lugdunum,
Arelate, Mediolanum,
Aquileja, Roma,
Siscia, Sirmium,
Thessalonica, Heraclea,
Constantinopolis, Nicomedia,
Cyzicus, Antiochia
und Alexandria
Legende:
D.N. ARCADIVS P.F. AVG.
Aelia EUDOXIA Augusta (+ 404)
verheiratet mit Arcadius
Prägung unter Arcadius in Constantinopolis,
Nicomedia, Cyzicus,
Antiochia und Alexandria
Legende:
AEL. EVDOXIA AVG.
HONORIUS (23. I. 393 - 15?. VIII. 423)
Dominus noster Flavius Honorius Pius Felix Augustus
Prägung in Treviri, Lugdunum,
Arelate, Mediolanum,
Aquileja, Roma,
Siscia, Sirmium,
Thessalonica, Heraclea,
Constantinopolis, Nicomedia,
Cyzicus, Antiochia
und Alexandria
Legende:
D.N. HONORIVS P.F. AVG.
zurück zur Einleitung
ANHÄNGE
Anhang 1: Das palmyrenische Sonderreich
Im folgenden sind nur die Antoninian-Prägungen des Palmyrenischen
Reiches berücksichtigt; wichtiger und umfangreicher ist aber die Prägung
nach "provinziellen" Standards.
Septimia ZENOBIA Augusta (+ Spätsommer 272)
verheiratet mit Odoenathus, M. d. Vaballathus
> 267: Regina, Mater regis regum
> Frühjahr 272: Augusta
nur zwei zweifelhafte Antoniniane belegt
Legende: (S.) ZENOBIA AVG.
VABAL(L)ATHUS (Augustus 272)
Imperator Caesar L. Iulius Aurelius Septimius Vaballathus Athenodorus Pius
Felix Invictus Augustus
Legende der Antoniniane:
IM. C. VHABALATHVS AVG.
Anhang 2: Das gallische Sonderreich (260 - 273)
POSTUMUS (Herbst? 260 - V/VI. 269)
Imperator Caesar M. Cassianus Latinius Postumus Pius Felix Invictus Augustus
> vor 10. XII. 261: Germanicus maximus
> 264: Germanicus maximus V?
tribunicia potestas I (Herbst - 9. XII. 260), II (10. XII. 260
- 9. XII. 261) - X (ab 10. XII. 268)
| consul |
| I (ornamenta consularia?) |
260 (oder früher) |
| II |
261 |
| III |
262 |
| IV |
266 oder 267 |
| V |
269 |
| imperator |
| I-IV |
? (jährlich?) |
| V |
264 |
| VI-IX |
? (jährlich?) |
| X |
269 |
Prägung in Lugdunum (L), Köln (K) und Mediolanum (M)
| Hauptlegenden: |
| IMP. C. M. CASS. LAT. POSTVMVS P.F. AVG. |
L |
| IMP. C. M. CASS. LAT. POSTVMVS P. AVG. |
L |
| IMP. C. POSTVMVS P.F. AVG. |
L+K+M |
| IMP. C. POSTVMVS AVG. |
M |
| IMP. POSTVMVS AVG. |
K+M |
| POSTVMVS PIVS FELIX AVG. |
K |
| POSTVMVS PIVS AVG. |
L+K |
| POSTVMVS AVG. |
L+K |
| VIRTVS POSTVMI AVG. |
L+K |
| vereinzelte andere Legenden |
L |
LAELIANUS (II/III?. V/VI?. 269)
Imperator C. Ulpius Cornelius Laelianus Pius Felix Augustus
Prägung in Moguntiacum/Mainz
Legenden:
IMP. C. VLP. COR. LAELIANVS
IMP. (C.) LAELIANVS P.F. AVG.
MARIUS (V/VI?. - Herbst? 269)
Imperator Caesar M. Aurelius Marius Pius Felix Augustus
Prägung in Köln (K) und einer nicht lokalisierten Münzstätte
(U)
| Legenden: |
| IMP. C. M. AVR. MARIVS P.F. AVG. |
K |
| IMP. C. M. AVR. MARIVS AVG. |
U |
| IMP. C. MARIVS P.F. AVG. |
K |
VICTORINUS (Herbst 269 - Frühjahr? 271)
Imperator Caesar M. Piavvonius Victorinus Pius Felix Augustus
tribunicia potestas I (Herbst - 9. XII. 269), II (10. XII. 269
- 9. XII. 270), III (ab 10. XII. 270)
| consul |
| I |
266 oder 267 |
| II |
270 oder 271 |
Prägung in Köln (K) und einer wohl südgallischen Münzstätte
(SG; Vienne oder Valence?)
| Hauptlegenden: |
| IMP. C. M. PIAVVONIVS VICTORINVS P.F. AVG. |
K |
| IMP. C. PI(A(V(VONI))) VICTORINVS P. F. AVG. |
K |
| IMP. PI(AV.) VICTORINVS AVG. |
SG |
| IMP. CAES. VICTORINVS P.F. AVG. |
K+SG |
| IMP. C. VICTORINVS P.F. AVG. |
K+SG |
| IMP. C. VICTORINVS P. AVG. |
K |
| IMP. C. VICTORINVS AVG. |
SG |
| IMP. VICTORINVS P.F. AVG. |
SG |
Posthume Prägung DIVO VICTORINO PIO in SG.
TETRICUS (Frühjahr? 271 - Herbst 274, +?)
Imperator Caesar C. Pius Esuvius Tetricus Pius Felix Invictus Augustus
tribunicia potestas I (Frühjahr - 9. XII. 271), II (10.
XII. 271 - 9. XII. 272) - IV (ab 10. XII. 273)
| consul |
| I |
272 |
| II |
273 |
| III |
274 |
Prägung wohl hauptsächlich in der obgenannten südgallischen
Münzstätte, auch in Köln?
Hauptlegenden:
IMP. C. C. P. ESV. TETRICVS AVG.
IMP. C. TETRICVS P. F. AV(G.)
IMP. (C.) TETRICVS AVG.
IMP. TETRICVS (P.F. oder PIVS) AVG.
* C. Pius Esuvius TETRICUS [II.] (+ ?)
S. des Tetricus I.
> 273?: Nobilissimus Caesar
Prägung unter Tetricus I.
Hauptlegenden:
C. PIV. ESV. TETRICVS CAE. (mit Kürzungsvarianten)
C. P. ES(V.) TETRICVS CAES.
C. P. E. TETRICVS C(A)ES.
PIV. ESV. TETRICVS CAES.
Anhang 3: Das britannische Sonderreich (etwa 287 - 296)
CARAUSIUS (E. 286 oder Winter 286/87 - E. 293)
Imperator Caesar M. Aurelius Maus(aeus?) Carausius Pius Felix Augustus
> etwa 292: Frater Diocletiani et Maximiani
| consul |
| I |
287 |
| II |
288 |
| III |
289 |
| IV |
290 |
Prägung in Londinium (L), Rotomagus/Rouen (R), Camulodunum/Colchester
(C) und einer nicht lokalisierten, mit RSR signierenden Münzstätte
(RSR).
| Hauptlegenden: |
| IMP. C. CARAVSIVS P.F. AVG. |
Alle |
| IMP. C. CARAVSIVS P. AVG. |
L+C |
| IMP. C. CARAVSIVS IVG. (sic!) |
R |
| IMP. C. CARAVSIVS AVG. |
Alle außer RSR |
| IMP. CARAVSIVS P.F. AVG. |
Alle außer RSR |
| IMP. CARAVSIVS P.F. AV- |
Alle außer RSR |
| IMP. CARAVSIVS P. AVG. |
Alle außer RSR |
| IMP. CARAVSIVS P. AV. |
L+C |
| IMP. CARAVSIVS AVG. |
Alle |
Sehr zahlreiche Legendenvarianten! Ab 292 gemeinsame Prägung mit
Diocletianus und Maximianus.
ALLECTUS (Ende 293 - 296/97)
Imperator C. Allectus Pius Felix Invictus Augustus
Prägung in Londinium und Camulodunum/Colchester
Hauptlegenden beider Prägestätten:
IMP. C. ALLECTVS P (F. (I.)) AVG.
zurück zur Einleitung
Diese Seiten werden auf einem Server der Universitaet Innsbruck gehostet und unterstehen diesen
Richtlinien.